Festival Cinéma Arabe 2013. De Arabische wereld in transitie

Civis Mundi Digitaal #18

Festival Cinéma Arabe 2013. De Arabische wereld in transitie

De Arabische Lente die twee jaar geleden de ogen opende van de Arabische bevolking heeft ontegenzeglijk verandering teweeg gebracht. Tegen het decor van de in verandering zijnde regio gaat op 8 mei de vijfde editie van Festival Cinéma Arabe van start. Aan de hand van recente, veelal nog niet eerder in Nederland vertoonde titels van zowel vermaarde als debuterende internationale makers met een Arabische achtergrond, biedt het programma een overzicht van de hedendaagse filmproductie uit landen als Egypte, Marokko, Tunesië, Palestina en Libanon.

Cinéma Arabe vindt plaats van 8 - 19 mei in Rialto (Amsterdam), Lantaren Venster (Rotterdam), Filmhuis Den Haag, Lumière (Maastricht), De Verkadefabriek (Den Bosch) en ’t Hoogt (Utrecht).

Terwijl in de Arabische wereld de dictatoriale regimes steeds meer op losse schroeven zijn komen te staan, wordt de basis van Festival Cinéma Arabe meer en meer verstevigd en het landelijk bereik steeds groter. Naast opname in het Amsterdams Kunstenplan, heeft ook de Gemeente Rotterdam haar vertrouwen getoond in het festival door een meerjarige subsidie te verlenen. Niet alleen maken we ons debuut in Den Bosch, ook zetten we vanaf 2013 vier dagen lang een uitgebreid programma in LantarenVenster in Rotterdam neer. 

Het festival opent met de Nederlandse première van de Tunesische speelfilm Hidden Beauties, van de gerenommeerde filmmaker Nouri Bouzid. Een film over twee vrouwen in post-revolutionair Tunesië die weigeren langer gedicteerd te worden door de mannen in hun omgeving. Ze staan metaforisch voor het dilemma waar het land nu voor staat; teruggaan naar een behoudend Islamisme of de democratische verandering doorzetten.

Dat die strijd om democratie nog lang niet gestreden is en de toekomst nog erg onzeker, blijkt wel uit de documentaire It Was Better Tomorrow, het indrukwekkende debuut van Hinde Boujemaa. Zij volgt een dakloze, alleenstaande moeder die na de val van Ben Ali vecht voor een beter leven in Tunis. Ook voor de Jemenitische vrouwen zijn de perspectieven onzeker. In The Scream volgt Khadija Al-Salami, die gezien wordt als de eerste vrouwelijke Jemenitische regisseur, hen in hun strijd vóór democratie, tegen de cultuur van een door mannen gedomineerde maatschappij. Beiden documentaires tonen echter ook dat er dankzij de revoluties wel hoop is op een betere toekomst. De huidige ontwikkelingen in de regio zullen op vrijdag 10 mei besproken worden in het Engelstalige rondetafelgesprek Arab Spring through Cinema, in de aanwezigheid van verscheidene makers.

Het tweede rondetafelgesprek zal op zondag 12 mei plaatsvinden met als thema Cross-Cultural Cinema. Naar aanleiding van The Bag of Flour, het semi-autobiografische speelfilmdebuut van Kadija Leclere dat reflecteert op vrouwelijke identiteit in de Arabische wereld, zal worden gesproken over interculturele cinema, over relaties tussen verschillende culturen, tussen Ik en de Ander en stereotypering en vooroordelen. Kadija Leclere zal aanschuiven bij het rondetafelgesprek.

Opvallend in de huidige Arabische cinema is de sterke vertegenwoordiging van vrouwelijke debutanten zoals Kadija Leclere en Haifaa Al-Mansour, met haar ijzersterke intelligente speelfilmdebuut Wadjda. Ook gelauwerd actrice Hiam Abbass heeft de stap naar regie gewaagd en zet met Inheritance een overtuigend portret neer van een belegerde Palestijnse gemeenschap verdeeld tussen traditie en moderniteit. Beide films zijn tijdens het festival te zien.

Festival Cinéma Arabe programmeert niet alleen mooie films, maar ook bijzondere muziek. Op uitnodiging van het festival komt het spraakmakende duo Christian Boissel en flamencoster Rocìo Márquez naar Nederland voor de Europese première van het muziekprogramma Arabesques. Aan de hand van gedichten van Federico García Lorca brengen Boissel (piano en compositie) en Márquez (zang) een ode aan de Arabisch-Andalusische periode. Op 14 mei staan zij in de grote zaal van Paradiso, Amsterdam, op 15 mei treden ze op in de Verkadefabriek en op 16 mei geven ze de aftrap voor het vierdaagse festival in LantarenVenster, Rotterdam. Vooraanstaand muziekjournalist Peter Culshaw bestempelde hun optreden op het Fès Festival of World Sacred Music als ‘...het hoogtepunt van het hele festival’ (Songlines magazine, Aug/Sept 2012).