Wie beslist over de grondwet?

Civis Mundi Digitaal #19

Wie beslist over de grondwet?

Onder thema 17 hebben we in verband met de daar vertolkte klassieke opvatting van een federaal Europa als een federatie van Europese burgers herinnerd aan een constitutioneel concept dat in de hedendaagse staatsrechtbeoefening op de achtergrond is geraakt, te weten het concept van de constituerende (basis)macht van het tot soevereine bron van politieke macht gemaakte volk, zoals dat tijdens de liberale revoluties van de achttiende eeuw als een van de grote politieke ontdekkingen van die eeuw geïntroduceerd en tot gelding gebracht is, maar in de daarop volgende constitutionele rechtsontwikkeling op de achtergrond is geraakt door de ontwikkeling van het representatieve stelsel van democratie. Hoezeer het besef van dit concept verdwenen is, blijkt opnieuw uit de discussie tijdens het Grote Grondwet Debat op 19 juni jl. in Den Haag. Cornelis Schavemaker die al jarenlang dat klassieke concept operationeel probeert te maken, meldt ons over dat debat het volgende:

De stelling dat in een volwaardige democratie het volk zijn Grondwet samenstelt en vaststelt, werd met verschillende argumenten onder vuur genomen. Praktisch tegenargument: gedachtenwiselingen met miljoenen Nederlanders zijn ondoenlijk. Ethisch tegenargument: de dictatuur van de meerderheid wordt geschapen; universele waarden kunnen bij meerderheid worden weggestemd. Cultureel tegenargument: de huidige eerbiedwaardige en daarmede gezaghebbende Grondwet - hoe gebrekkig en inadequaat ook - wordt bij het oud vuil gezet. Met deze argumenten werd de stelling eigenlijk van tafel geveegd. Opmerkelijk was dat het debat met de rug naar de toekomst werd gehouden: alle aandacht was er voor het verleden; geen oog was er voor de toekomst met zijn fabelachtige mogelijkheden op het gebied van informatie en communicatie. Onvoorstelbaar dat er in de nabije toekomst op Wikipedia-achtige wijze als uit het niets een in het volk gewortelde grondwet ontstaat.