De website van Civis Mundi is vernieuwd. Werkt de nieuwe site voor u niet goed? Bezoek dan de oude site via oud.civismundi.nl en stuur ons een email: webmaster@civismundi.nl.

Marli Huijer eerste vrouwelijke denker des vaderlands

Civis Mundi Digitaal #30

Logisch uitvloeisel tweede feministische golf

Na Hans Achterhuis en René Gude is op 27 maart jl. tijdens de opening van de Maand van de Filosofie Marli Huijer als eerste vrouwelijke denker des vaderlands geïnaugureerd. Sinds 2008 is zij namens de Stichting Civis Mundi hoogleraar Filosofie van cultuur, politiek en religie aan de EUR. Het bestuur en de redactionele leiding van Civis Mundi wensen haar hiermee van harte geluk, en succes bij de vervulling van deze eervolle verkiezing.

We hebben in Nederland sinds vorig jaar al de eerste vrouwelijke dichter des vaderlands, en sinds kort met Joke van Leeuwen de eerste vrouwelijke dichter der Nederlanden. En op 18 mei as. wordt de eerste vrouwelijke president van de KNAW geïnstalleerd. Dit illustreert opnieuw de snelle opmars van de maatschappelijke carrière van talenvolle vrouwen in ons land., al loopt de benoeming van vrouwelijke hoogleraren (nu 15%) op universiteiten daar nog een stuk op achter. We zien dit als een logisch uitvloeisel van de tweede feministische golf sinds de jaren ’60.

Tijdens de feestelijke inauguratie van Marli Huijer vond ook de presentatie plaats van een bundel interviews van Henk Steenhuis met haar, over haar manier van denken, met als veelzeggende titel Het leven is niet leuk als je je mond houdt.

 

Tussendenken

Haar denken typeert zij als ‘tussendenken’, nadat Hans Achterhuis als denker des vaderlands startte als exponent van tegendenken, en de onlangs overleden René Gude als tolk van meedenken met wat er gaande is.[1] In deze trant voortgaand rest alleen nog een opwaarts denken, een denken dus met een verticale dimensie. Dat zou dan wel een religieus geïnspireerde denker des vaderlands moeten worden.

Met dat tussendenken distantieert Marli Huijer zich als filosoof van het etiket kamergeleerde. Zij denkt niet vanuit een ivoren toren, naar wil dat veeleer doen staande tussen mensen in de samenleving, en zodoende betrokken raken bij waar zij over praten, en welke vragen zij stellen, in de trant dus van probleemgestuurd onderwijs. Een van die vragen waar zij aan denkt, is: ‘Hoe kunnen we de publieke ruimte adequaat vormgeven? Hoe zorgen we dat iedereen meepraat?’ Een zorg die nu heel actueel is op universiteiten.

’Vrouwelijke filosofen brengen vaak andere thema’s in, ze leggen andere accenten. Zo is het opmerkelijk dat Hannah Arendt spreekt over nataliteit, geboortelijkheid, terwijl de filosofie van Plato tot Heidegger de sterfelijkheid centraal stelde. Vrouwelijke denkers nemen vaak menselijke betrekkingen als uitgangspunt voor hun denken. Dat maakt dat ze aan verhalen hechten, omdat die beter dan principes recht doen aan de veelheid van levensstijlen, opvattingen en visies, en omdat verhalen helpen om de tegenstrijdigheden en dilemma’s van het menselijk bestaan onder woorden te brengen. Als Denker des Vaderlands wil ik kijken of ik stemmen van anderen, die op een minder goed hoorbare positie zitten dan ik, kan laten klinken,’ aldus haar nadere toelichting.

 

Biografie

Marli Huijer (1955) is behalve bijzonder hoogleraar Filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam Lector Filosofie en Beroepspraktijk aan De Haagse Hogeschool. Ze werd opgeleid tot huisarts en filosoof, was coördinator van de Junkiebond, promoveerde in de filosofie en was eerder bijzonder hoogleraar Gender en Biomedische Wetenschappen aan de Universiteit van Maastricht. Sinds 2004 is Marli Huijer lid van het Filosofisch Elftal van Trouw, waar zij samen met haar collega’s de actualiteit vanuit filosofische hoek beschouwt.

 

Publicaties

Denkers die Marli Huijer inspireerden zijn Michel Foucault en Hannah Arendt. Huijer werd bekend bij het grotere publiek met haar boek Ritme, over het belang van een gezamenlijk leeftritme in de maatschappij. Hierin brengt zij de ritmes in kaart die het leven in onze tijd bepalen. Zij laat zien hoe het internet, smartphone en de 24-uursecononomie ervoor zorgen dat veel van onze vaste ritmes worden verstoord. Het is nu mogelijk om op elk gewenst moment online te gaan en mensen over de hele wereld te spreken. ’s Avonds en in het weekend werken is al lang geen taboe meer. Momenten die voorheen gescheiden waren, beginnen nu steeds meer door elkaar heen te lopen. Dit boek zet ons ertoe aan ons eigen ritme te hervinden.  Het verschijnt in 2015 in een herziene editie.

De opvolger van dat boek was Discipline (2013), waarin Huijer pleit voor een herwaardering van dit sinds de jaren ’60 veelal verguisde begrip. Daarnaast schreef zij samen met Frank Meester Goudmijn van het denken, een lesboek voor het hbo. Zij plaatsen de filosofie in dat boek midden in de dagelijkse beroepspraktijk. Zij poetsen eeuwenoude en recentere goudklompjes van het denken zorgvuldig op, zodat ze opnieuw schitteren en hun licht kunnen werpen op hedendaagse beroepspraktijken. Ze selecteerden een twintigtal relevante fragmenten uit de rijke geschiedenis van de filosofie. Bij elke tekst schreven ze een heldere inleiding, die de oorspronkelijke tekst verbindt met thema’s uit de beroepspraktijk.



[1] Zie voor de wijze waarop hij die rol vervulde in dit nummer Wim Couwenberg, Hoe ouder worden en doodgaan ervaren en geïnterpreteerd worden.