Ongefundeerde bezorgdheid: er is niets mis met de liberale oriëntatie van Civis Mundi

Civis Mundi Digitaal #40

door Wim Couwenberg

Angst voor islamisering (islamofobie) vergelijkbaar met vroegere angst voor het roomse gevaar (antipapisme)

Ik dank drs. H. Bruins voor zijn kritische weerwoord als reactie op mijn positieve waardering van de Duitse bondskanselier, Angela Merkel. Dat noopt tot een korte nadere toelichting van mijn standpunt. Er is niets aan de hand met Civis Mundi als verdediger van westers-liberale waarden tegenover het gevaar van de groeiende immigratie van moslims in onze samenleving, waarop mijn opponent doelt, en waarvoor hij vreest. In Civis Mundi 38 heb ik opnieuw islamkritiek verdedigd als normaal uitvloeisel van onze liberale beschavingstraditie. In Civis Mundi 39 is daarop gereageerd door Benedict Broere, en wel met een scherpe stellingname tegen het taboe van de linkse kerk op islamkritiek. Die kritiek, en die angst voor islamisering, heb ik zelf in nummer 38 vergeleken met de vroegere angst voor het roomse gevaar onder niet-katholieken. Dat resulteerde in regelrecht antipapisme (liever Turks dan paaps).

De islam is een strenge en sterke godsdienst, die niet toestaat concessies te doen inzake de levensstijl die het geloof voorschrijft, stelt mijn opponent. Dat gold vroeger eveneens voor het rooms-katholicisme. Als niet-katholieken wilden trouwen met katholieken, moest de niet-katholiek zich eerst tot het katholieke geloof bekeren, of minstens een katholieke opvoeding van de kinderen garanderen. Een dergelijke strenge praktijk zien we nu ook als niet-moslims willen trouwen met een moslim. Die moet zich eveneens eerst bekeren tot de islam.

De r.k.-kerk heeft die praktijk inmiddels losgelaten, en heeft zich op een aantal belangrijke punten aangepast aan onze westers-liberale cultuur. Katholieke zijn inmiddels in vergaande mate geseculariseerd. Van de islam valt op termijn een dergelijke ontwikkeling te verwachten, vooral onder invloed van het WTE-complex, de toenemende vervlechting van wetenschap, technologie en economie, waarvan de invloed machtiger blijkt te zijn dan van die traditionele godsdiensten. Nu al melden media dat moslimjongeren in Nederland seculariseren. Geloof is voor hen minder belangrijk dan voor hun ouders. Ook brengen ze de islamitische regels en gebruiken minder in praktijk. Van de meisjes wier moeder een hoofddoek draagt, doet ruim een derde dat zelf niet meer. En bijna een derde van de jongens gaat minder naar de moskee dan hun vader. Wel gaat de secularisatie bij moslimjongeren langzamer dan bij christelijke jongeren. Dit blijkt uit een eerste grootschalig onderzoek naar de geloofsbeleving van moslimjongeren, zoals uitgevoerd door sociologen van de Universiteit Utrecht.

 

Angela Merkel als politicus van het politieke midden, en als zodanig geprezen

Wat Angela Merkel betreft, ik zie in haar omstreden uitroep “Wir schaffen das” een Duitse tegenhanger van Obama’s “Yes, we can”. Dat laatste is in Europa algemeen royaal toegejuicht. Zo heb ik ook Merkels “Wir schaffen das” opgevat als uiting van Duitse levenskracht en moed bij de aanpak van het immigratievraagstuk; een levenskracht en moed die nu in positieve zin tot gelding worden gebracht, nadat zij in de vorige eeuw zich op zo vreselijk negatieve wijze deden gelden.

Merkel is een politica met veel ambitie en weinig visie, stelt mijn opponent. Dat Duitsland steeds meer als de centrale machtsfactor erkend wordt, en als zodanig zich ook doet gelden, is een belangrijke verdienste van de politieke visie en koers van Angela Merkel, die daarbij opereert in het kwetsbare politieke midden tussen eenzijdige linkse en rechtse tegenkrachten. De Duitse CDU is ook geen conservatieve en rechtse partij, zoals mijn opponent stelt, die nu een gedaantewisseling ondergaat in haar immigratiebeleid in linkse richting. Zij is, zoals ik in het vorige nummer uiteengezet heb, een partij van het midden die als zodanig uit twee ogen kijkt: een linkeroog, openstaand voor linkse waarden, en een rechteroog, openstaand voor rechtse waarden, en tussen beide richtingen balancerend op zoek is naar de juiste politieke aanpak in het licht van de actuele politieke en maatschappelijke context. Op grond van de vrijheid van godsdienst als oudste liberale grondrecht moet ook de islam welkom geheten worden als een van de monotheïstische godsdiensten. Maar dat sluit, zoals gezegd, een goed onderbouwde islamkritiek volstrekt niet uit.

Een Europa waar geen plaats meer is voor vreemdelingen, zo betoogde onlangs de schrijver Arnon Grunberg tijdens de 27e Abel Herzberglezing, zal uiteindelijk een Europa zijn waar geen plaats is voor mensen. Hij vergelijkt daarbij de xenofobe neonationalisten van onze tijd met het soort zionisten die elders in dit nummer ter sprake komen in de serie over het Israëlisch-Palestijnse conflict.