Fietsen naar het hart van Europa

Civis Mundi Digitaal #51

Ontbijten bij een boer in Roemenië. Kamperen op het platteland van Slowakije. Logeren in Hotel Europa in Napels. Journalist Jos Steehouder fietst in 2018 /2019 een jaar lang dwars door Europa, over landweggetjes en karrensporen, langs rivieren en kanalen. Het meest gebruikt hij historische routes die ooit werden gebruikt door marskramers en pelgrims; de haarvaten van ons werelddeel. In de gehuchten, dorpen en steden die hij passeert, houdt Jos Steehouder de vinger aan de pols:  Voelt hij daar het Europese hart kloppen?

 

Welkom in ‘rollercoaster Europa’! In de afgelopen jaren ging Europa gebukt onder vele crises. Opkomende Euroscepsis  en nationalisme beheersten de media. De verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland, zouden het vonnis over de EU wel even voltrekken. Niets bleek echter minder waar. De voorspelde successen van nationalistische partijen bleven uit; Frankrijk koos zelfs een hartstochtelijk Europees denkend politicus tot president. In september krijgt ook Duitsland een nieuw parlement. Het ligt voor de hand dat Frankrijk en Duitsland straks samen vijf jaar lang aan kop gaan sleuren om het Europese project verder te verdiepen.

 

Tot zover het Europa van de hoofdsteden en de regeringsbolwerken. Hoe is het gesteld met de Europeanen zelf? In mei 2019 zijn er weer Europese verkiezingen. Voelen de bewoners van gehuchten, dorpen en steden de ‘hartslag van Brussel’? Hoe heeft hun dorp de afgelopen decennia doorstaan? Wat is veranderd? Wat moet veranderen? Wat vinden ze van hun leven en wat verwachten ze op het gebied van onderwijs, werk, gezondheid, veiligheid en hun oude dag? Jos Steehouder gaat met Europeanen in gesprek, overal: op de hoek van de straat, bij de bakker, de fietsenmaker en bij mensen thuis. Onderweg bezoekt hij bovendien politici, bestuurders, journalisten en wetenschappers.

 

Deze fietsreis naar het hart van Europa is geïnspireerd op de publicatie ‘Broederschap. Pleidooi voor verbondenheid’ van Eurocommissaris Frans Timmermans. Hij schrijft: ‘Zoeken naar wat ons verbindt, is van levensbelang geworden, want zonder verbinding is er geen vertrouwen mogelijk’.  Journaliste Caroline de Gruyter (NRC Handelsblad) schreef: ‘De grootste bedreiging van Europa komt van binnenuit: het fatalisme, dus we moeten van de bank komen’. Schrijver en historicus Geert Mak zegt over dit project: ‘Een verkenning van lokale gemeenschappen, de grondvlakken van de samenleving, maakt dit project uniek en waardevol’. De Vlaamse diplomaat en oud-journalist Axel Buyse: “De kracht van Europa zit in het individu. Ik zou zeggen: vertel de verhalen, want over veel andere werktuigen beschikken we niet.’

 

Jos Steehouder wordt voorafgaand en tijdens zijn fietstocht financieel, praktisch én inhoudelijk ondersteund door de bestuurskundigen Leo Klinkers en Peter Hovens. Zij hebben de Stichting Sterk Leren Academy opgericht, met als doel het delen van kennis over maatschappelijke thema’s, waaronder Europa.