De maan opnieuw een politiek prestige-object

Civis Mundi Digitaal #56

door Jan de Boer

Hoe gek het ook moge klinken, vijftig jaar na het programma Apollo met de landing van twee astronauten op de maan, zijn wij niet in staat om opnieuw mensen naar de maan te brengen.

Daar zijn verschillende oorzaken voor. De eerste oorzaak is een gebrek aan geld. Voor het programma Apollo mobiliseerde heel Amerika zich gedurende tien jaar in de strijd met de toenmalige Sovjet-Unie om als eerste een mens op de maan te zetten met de raket Saturn V. Daar is nu geen sprake van en bovendien heeft deze krachtige raket op dit moment geen gelijke. De tweede oorzaak is dus van technische aard: geen raket en ook geen goed ruimtevaartuig voor bemande vluchten. Bovendien wil niemand nu mensen aan de risico’s van het Apollo-programma blootstellen, dat aan veertien ruimtevaarders het leven heeft gekost. De veiligheidseisen zijn nu terecht fors opgeschroefd. Als er sprake is van een langer verblijf op de maan, is er nog een gevaar:  uitbarstingen op de zon die gepaard gaan met het uitstoten van elementaire ioniserende deeltjes. In tegenstelling tot de aarde, heeft de maan daartegen geen beschermende magnetosfeer. In 1972 tussen beide missies van het Apolloprogramma was er op de zon een hevige uitbarsting met een voor ruimtevaarders dodelijke straling als zij er op dat moment geweest zouden zijn. Als er ooit nog eens een menselijke kolonie op de maan gevestigd wordt, zal deze groep mensen zonder twijfel ondergronds moeten leven. Afgezien van bombardementen door meteorieten die het plaatsen van telescopen uiterst ingewikkeld, wellicht onmogelijk doet maken, is er nog een nachtmerrie voor de ingenieurs: een verschil van 300 graden tussen dag en nacht, die alle apparatuur door uitzetting van materialen tenminste doet haperen. Wil men de maan gebruiken voor kosmologisch onderzoek dan blijft eigenlijk alleen radio-astronomie over en dan met name op de achterkant van de maan waar de radio-astronomie niet gehinderd wordt door signalen vanaf de aarde. Voor dat onderzoek naar leven elders in de kosmos dat de laatste jaren in het centrum van de belangstelling staat, is een netwerk van miljoenen eenvoudige antennes op een oppervlakte van duizend vierkante kilometer nodig met een systeem om mogelijke signalen op te vangen en via een satelliet naar de aarde te zenden. Duidelijk mag zijn, dat een dergelijk netwerk astronomische kosten met zich brengt. En dat geld is er niet. Vandaar dat door de grote ruimtevaartorganisaties eerder gedacht wordt aan onbemande missies om de planeet Mars te verkennen in de zoektocht op buitenaards leven.

 

Toch is de maan uit een oogpunt van nationaal prestige weer politiek belangrijk geworden: Trump wil weer een Amerikaan op de maan zien. In het daarvoor ontwikkelde programma zal wanneer alles naar wens verloopt in het begin van de jaren 2020 weer een bemand ruimtevaartuig richting de maan gestuurd kunnen worden zonder dat echter de ruimtevaarders op de maan kunnen landen. Het gaat hier in feite om een remake van de bemande vlucht zoals de missie Apollo-8 in 1969 ......

Ook andere landen maken zich op om uit prestige-overwegingen de sprong naar de maan te maken: Japan, India en vooral ook China dat van alle landen de meeste ambities heeft en daarvoor ook het meeste geld beschikbaar heeft gesteld. China werkt aan een programma dat voorziet in een maanlanding met een geautomatiseerd robotvoertuig op de achterkant van de maan om onderzoek te doen ten behoeve van latere geautomatiseerde en ook bemande missies. China moet haar eigen ruimtevaart-kennis ontwikkelen, want Amerika noch Rusland willen deze met haar delen. De achterkant van de maan is ook bij uitstek geschikt voor kosmologisch onderzoek gezien deze vrij is van hinderlijke signalen van onze planeet. Bij dit onderzoek is ook de Nederlandse astronoom Heino Falcke van de Universiteit Nijmegen betrokken. Zijn daarvoor ontworpen instrument gaat mee met het ruimtevaartuig Chang’e 4 voor dit wetenschappelijke en technologische doel in twee fasen: allereerst de lancering van een satelliet terwille van de verbinding met de aarde in juni van dit jaar en vervolgens eind 2018 de maanlanding van een robotvoertuig.

Voor China is de verovering van de maan een politieke en wetenschappelijke affaire. Het is een belangrijke manifestatie van haar macht die zeker de trots van het volk voor hun vaderland aanwakkert. En.... China is ervan overtuigd dat de natie die de wereld domineert, de natie is die buitenaardse bases heeft en weet te beheren en dat ook in militair opzicht.