Digitale zelfmoord

Civis Mundi Digitaal #58

door Jan de Boer

Het zeer gerenommerde "McKinsey Global Institute" heeft onlangs hard aan de bel getrokken met de alarmerende boodschap dat er geen sprake is van produktiviteitsstijging in de westerse landen en Amerika, dus geen behoud van de welvaart in traditionele zin. Verbazingwekkend nieuws, want de "digitale revolutie" in alle sectoren van de economie zou volgens economen en politici een fikse produktiviteitsstijging waar maken. Overigens geeft een technologische digitalisering niet iedereen evenveel vreugde, want deze verbetering van de produktiviteit betekent ook en zeker op korte termijn een verlies aan werkgelegenheid, aan banenen dus een toename van armoede.

De experts van McKinsey laten weten dat de produktiviteit in de jaren 2010-2014  slechts met gemiddeld  0,5 procent is gestegen, terwijl dat in de voorafgaande tien jaren gemiddeld  2,4 procent bedroeg. Dat doet mij herinneren aan de woorden van de Nobelprijswinnar economie Robert Solow in 1987 die zich verbaasde dat de massieve introductie van computers in de economie niet gepaard ging met een stijging van de produktiviteit. Hier herhaalt zich dus de geschiedenis.

 

De experts van McKinsey menen dat drie relatief recente fenomenen hier aan ten grondslag zouden kunnen liggen. Ten eerste was er aan het einde van de vorige eeuw en in het begin van 2000 sprake van een flinke produktiviteitsstijging die moeilijk met dezelfde cijfers gecontinueerd kon worden. Vervolgens schiep de financiële crisis onzekerheid en een mindere consumptie. En tenslotte brengt de overgang van een economisch model naar een ander model kosten met zich mee die een deel van de gerealiseerde vooruitgang door de digitalisering van aktiviteiten opslokt. En voeg daar maar bij dat het neo-liberale kapitalisme de ongelijkheid  bevordert en ook de middenklassen laat verpauperen , waardoor de vraag afzwakt en investeringen doet vertragen.

 

Deze economische redeneringen van McKinsy zullen best waar zijn, maar zij houden geen rekening met menselijk gedrag dat wellicht even  of zelfs belangrijker is dan hetgeen McKinsey te berde brengt om deze vertraging te verklaren.

Iedereen weet dat  er digitale applicaties zijn die verslavend werken. Niet alleen video-spelletjes maar ook de sociale media . De technologie pleegt zo zelfmoord, zij vernietigt of in ieder geval 

draagt zij in aanzienlijke mate bij aan een vermindering van de vooruitgang die zij zou moeten produceren. Het is zo gemakkelijk om in werktijd "even" te surfen op internet, nieuwe dingen te ontdekken en  nieuwe contacten te leggen via de sociale media, waardoor de individuele productiviteit ondermijnd wordt. Volgens een studie van de Kamer van Koophandel  van de Verenigde Staten (2017), geciteerd op de blog Bank Underground geredigeerd door medewerkers van de Bank van Engeland, verliest iedereen gemiddeld één uur werktijd ( voor 18 tot 35 jarigen is dat 1,8 uur) per dag  door het surfen op de sociale media tijdens zijn werk. Aan deze direct aan het buitensporig gebruik van smartphones gelieerde gevolgen  kan indirecte schade toegevoegd worden. " Deze afleidingen  tijdens het werk  veroorzaken nog meer afleiding", laat Dan Nixon op de genoemde blog weten. Mensen die hun werk onderbreken door externe prikkels ( bijvoorbeeld door de komst van een officiële bekendmaking ) onderbreken daarna vaak zelf hun werk om alle mogelijke andere informatiekanalen te raadplegen om er zeker van te zijn niets te missen. Volgens Dan Nixon belemmert dit gedrag het zich duidelijk concentreren op  één enkele taak. Van het gaan van de ene  naar de andere taak om daarna weer naar de eerste taak terug te keren en opnieuw te veranderen, is buitengewoon contra-productief. Een ander door Dan Nixon geciteerd onderzoek van

Chrisine Rosen ( 2008) veronderstelt een verlies van 25 minuten tijd nodig om zich na een onderbreking van het werk weer zijn eigen efficiency te hervinden. En meer in het algemeen zouden een veelvoud van  telefoontjes of het te veelvuldig lezen van mails een vermindering van het IQ tot gevolg hebben , zelfs twee keer zoveel als bij verstokte gebruikers van marihuana werd geconstateerd!

Bedenk daarbij dat een teveel gebruik van het beeldscherm ten koste gaat van de nodige slaap en dat een nacht met minder dan gemiddeld  7 uur slaap  volgens een andere studie van McKinsey het zelfde effect heeft als  0,05 procent alcohol in het bloed of het IQ volgens Bank Underground

met  gemiddeld 10 punten bij internetgebruikers  zou  doen verlagen , dan is het beter om zo snel mogelijk een  digitale afkick-kuur te volgen. En dat om niet totaal incompetent te worden als slachtoffer van technologische harakiri.