Airconditioning geen zegen voor het klimaat

Civis Mundi Digitaal #59

door Jan de Boer

Airconditioners geven onze planeet geen verkoeling, zij warmen haar op. Dit mag wat simplistisch lijken, maar het stelt ons wel in staat om opnieuw een van de blinde punten in het debat energie-klimaat te begrijpen. Waar honderden miljoenen mensen in zeer warme klimaatzones leven, rijst de benodigde elektriciteit voor airconditioners ter verkoeling van woningen, kantoren, ziekenhuizen... de pan uit. Volgens een op 15 mei jongstleden gepubliceerd rapport van het Intenationaal Energie Agentschap is die benodigde elektriciteit van eenzelfde omvang als die van de elektriciteitsproductie van de Verenigde Staten en Duitsland van nu tot 2050. In dit rapport waarschuwt het Agentschap voor de gevolgen ervan: de exponentiële toename van het elektriciteitsverbruik gelieerd aan het gebruik van airconditioning maakt het toch al niet erg geloofwaardige klimaatakkoord van Parijs (2015) onmogelijk te handhaven. Meer elektriciteit opgewekt in op gas of steenkool gestookte centrales betekent meer uitstoot van CO2 in de atmosfeer.

Op dit moment worden wereldwijd 1,6 miljard airconditioners gebruikt waarvan de helft in de Verenigde Staten en in China is geïnstalleerd. Zij gebruiken jaarlijks meer dan 2000 terawatt-uren elektriciteit, wat evenveel is als vier keer het elektriciteitsverbruik in Frankrijk. Sinds 1990 is de CO2-uitstoot ervan meer dan verdrievoudigd en bedraagt nu 1130 miljoen ton CO2. Met de verbetering van de levensstandaard in de zeer warme klimaatzones waar nu 10 procent van de huishoudens airconditioning heeft, zal de vraag naar airconditioners exploderen en daarmee ook de vraag naar elektriciteit. Slecht 8 procent van de 2,8 miljard mensen die in deze klimaatzones leven, heeft nu toegang tot moderne systemen van airconditioning in tegenstelling tot 90 procent van de Amerikanen en Japanners. Het Agentschap verwacht dan ook dat in2050 tenminste wereldwijd 5 miljard airconditioners geïnstalleerd zullen zijn.

Natuurlijk investeren veel landen als bijvoorbeeld China en India massaal in duurzame energie met name door zonnepanelen die geen CO2 uitstoten, maar het Agentschap acht het uitgesloten, dat die investeringen deze enorme toename van benodigde elektriciteit voor hun rekening kunnen nemen

"Veel van deze landen hebben geïnvesteerd in zonnepanelen die steeds minder kostbaar zijn, maar deze vraag naar elektriciteit is er ook ’s avonds als de zon al ondergegaan is", zegt Fatih Birol, directeur van het Agentschap in een interview. "In India bijvoorbeeld komen de mensen ’s avonds rond 7 uur thuis, starten de airconditioning en andere elektrische apparaten". In het merendeel van deze landen is het juist die piek in het verbruik die alle capaciteit van de elektriciteitsproductie vereist of die nu door op gas op steenkool gestookte centrales met bijbehorende CO2-uitstoot geleverd wordt.

"De snelle toename van het elektriciteitsverbruik is des te verontrustender omdat op alle meest belangrijke markten de mensen airconditioners kopen die weliswaar goedkoop zijn maar veel meer elektriciteit verbruiken dan technisch noodzakelijk is", laat het Agentschap weten. “Gemiddeld verbruikt een in China geproduceerde airconditioner vier keer zoveel elektriciteit als één die in Japan is vervaardigd.” Dat is ook de belangrijkste aanbeveling in het rapport van het Agentschap: druk uitoefenen op regeringen om hier veel strengere eisen wat betreft elektriciteitsverbruik te stellen. "De Staten moeten het gebruik van energiezuinig apparaten stimuleren door bijvoorbeeld een "makus" op de minst efficiënte apparaten te heffen." Maar, waarschuwt het Agentschap, als de te nemen maatregelen te bescheiden zijn, dan verdwijnen de goedkope energie slurpende apparaten nooit uit de markt.

Volgens de scenario’s van het Internationaal Energie Agentschap zouden zeer strikte energievoorwaarden voor airconditioners de groei van de elektriciteitsvraag op dit gebied met de helft in de komende 30 jaar kunnen verminderen, temeer waar de hiervoor noodzakelijke technologie reeds bestaat en volkomen beheerst wordt. Niet gek, maar toch ......

Het enige wat hier nog ontbreekt, is zoals altijd de politieke wil. Kan Nederland hier niet eens een voorbeeld geven?