Milieuminister: een onmogelijke job

Civis Mundi Digitaal #66

door Jan de Boer

Nicolas Hulot heeft zijn milieu-ministerspet aan de wilgen gehangen. Hij heeft eindelijk begrepen dat milieuminister-zijn in onze samenleving een onmogelijke job is.

 

Beschavingen komen en gaan.; Dat "gaan" gaat nu ook op voor onze mondiale beschaving. Macro-historisch is er dan ook niets aan de hand. De wereld was gewaarschuwd door onder meer het rapport "Grenzen aan de Groei " (1972) van de "Club van Rome" onder leiding van Dennis Meadows. Het wereldmodel van de Club van Rome werd destijds gebouwd om vijf belangrijke ontwikkelingen te onderzoeken: versnelde industrialisatie, snelle bevolkingsgroei, wijdverspreide ondervoeding, uitputting van niet vervangbare hulpbronnen en verslechtering van het milieu. Dit model mag dan onvolledig en niet perfect zijn, de in het model weergegeven gedragspatronen zijn zo fundamenteel dat de algemene conclusies "hard" genoemd mogen wordende conclusies waren:

1. Als de huidige groeitrends in de wereldbevolking, industrialisatie en vervuiling, voedselproducties en uitputting van de natuurlijke hulpbronnen onveranderd doorzetten, zullen de grenzen aan de groei op deze aarde binnen de komende honderd jaar bereikt worden met alle gevolgen van dien.

2. Het is mogelijk de groeitrends te veranderen en een toestand op te bouwen van een ecologisch en economisch evenwicht dat tot ver in de toekomst kan voortbestaan. Deze toestand van mondiaal evenwicht zou zo ontworpen kunnen worden dat de primaire materiele behoeften van ieder mens op aarde bevredigd worden en ieder mens een gelijke kans heeft zijn individuele mogelijkheden te ontplooien.

3. Als alle volken besluiten te streven naar deze tweede uitkomst in plaats van de eerste, zal de kans op succes groter zijn naar mate zij eerder beginnen.

 

Dit rapport " Grenzen aan de Groei " mag dan als een bom ingeslagen zijn, de wereld is ziende blind en horende doof onverminderd doorgegaan op de weg van het productiegeweld. De kans om een mondiale ineenstorting van de menselijke beschaving te vermijden, is niet gegrepen. Dennis Meadows, pessimistischer dan ooit, op zijn Europese tournee in 2011-2012; " Het is te laat voor een duurzame ontwikkeling, we moeten ons voorbereiden op een onvoorstelbaar grote crisis..." Of zoals ik 30 jaar geleden schreef: " De mensheid zal het met de brandnetel wel overleven, maar de vraag is met hoeveel en onder elke omstandigheden". Nu veertig jaar later dan de publicatie van dit rapport zijn inderdaad op alle terreinen de grenzen aan de groei overschreden: een niet meer te controleren opwarming van de aarde met rampzalige klimatologische gevolgen, een niet meer te redden biodiversiteit voorwaarde ook voor het menselijk voortbestaan, toenemende vervuiling, een duidelijk verminderde voedselkwaliteit, enzovoort, terwijl het productiegeweld ongehinderd en versneld doorgaat.

In het verleden was ecologie iets van de lange duur en kosten, terwijl de regeringen op korte termijn dachten en droomden van hoge inkomsten. Maar die situatie is radicaal veranderd en de toenmalige visie is totaal verouderd. Gezien de omvang en de urgentie van de milieubedreigingen, is het realisme verschoven van het ministerie van economie naar het ministerie van milieu van regeringen die de ecologische geit en de op productievermeerdering gerichte kool willen sparen: een reeds lang niet houdbare politiek. Maar alle schuld bij niet doortastende en incompetente politici leggen, is niet juist. Hun kiezers willen best van koers veranderen als dat hun levenswijze maar niet aantast... Mensen zijn dieren die alleen reageren als het gevaar zichtbaar, tastbaar en zeer dichtbij is, dus ach... die onder zee verdwijnende eilandenrijken liggen ver weg, die overstromingen zijn niet hier, die klimaatvluchtelingen: we houden ze hier weg...En dan wordt er ook nog volop gedacht ook door echt intelligentie mensen dat de wetenschap voor alle (komende) ellende wel een oplossing zal vinden: een hoogst onwetenschappelijke gedachte.

Om in zo’n ten dode opgeschreven samenleving een echte minister van milieu te zijn die keiharde maatregelen die iedereen raken, moet treffen om de samenleving voor zover en zoveel mogelijk nog te redden, met weerspannige collegaministers en regeringsleiders is een onmogelijke job. Hulot heeft dat eindelijk begrepen.