De levensverwachting in Engeland stagneert

Civis Mundi Digitaal #71

door Jan de Boer

Voor het eerst sinds een eeuw stagneert de levensverwachting in Engeland. Volgens recent gepubliceerde gegevens van het Bureau van Britse Statistieken, stagneert de levensverwachting vanaf 2015 voor mannen met 79,2 jaar, voor vrouwen met 82,9 jaar. In Schotland, Wales en Noord-Ierland daalt de levensverwachting zelfs. Michael Marmot van de University College in Londen steeg iedere vier jaar de levensverwachting in Engeland, vanaf 2011 is de vertraging spectaculair tot de stagnatie van nu. Volgens hem is de levensverwachting een goede indicator voor het goed functioneren van een samenleving. Als deze niet verder stijgt, moet er iets mis zijn. De oorzaken van de huidige stagnatie zijn velerlei, maar Michael Marmot is ervan overtuigd dat zij te herleiden zijn tot de bezuinigingsplannen van de regering en de rigoureuze uitvoering ervan sinds 2010: "Als meer mensen onder de armoedegrens leven, als men de hulp aan ouderen terugschroeft, als het budget van de gezondheidszorg niet meer stijgt en er steeds meer dak- en thuislozen zijn, kan men niet verrast zijn door de consequenties ervan". Danny Dorling van de Universiteit Oxford laat mij verontwaardigd en in woede weten, dat "een aantal leiders van dit land vindt de stagnatie van de levensverwachting of erger een lichte daling ervan een acceptabele prijs om het land volgens hun weer economisch op de rails te krijgen". Ook hij is ervan overtuigd dat bezuinigingen en de vele consequenties daarvan de oorzaken zijn van dit verschijnsel.

 

Deze twee wetenschappers trekken deze conclusie na het elimineren van andere veronderstellingen zoals het bereiken van het plafond van levensverwachting. Vergelijking met andere rijke landen laat zien dat dat niet het geval kan zijn. Zwitserland waar de levensverwachting het hoogst is voor mannen met 81,5 jaar, Japan die het record voor vrouwen heeft met 87 jaar en verder ook nog de Scandinavische landen zien de levensverwachting van hun ingezeten nog steeds stijgen. Zeker, er is wel sprake van een vertraging in verschillende westerse landen, maar toch twee keer minder snel dan een tien jaar geleden. In geen enkel westers land is als in Engeland sprake van stagnatie op één land na: de Verenigde Staten waar sinds twee jaar de levensverwachting daalt. De verslaving aan opiumhoudende medicamenten door het algemeen voorschrijven van te sterke medicijnen tegen pijn richten er grote schade aan. De ongelijkheden in het gezondheidssysteem zorgen er voor de rest; Daarvan is overigens in Engeland geen sprake: de gezondheidszorg kost de gebruikers niets en van zeer grote verslavingsproblemen is evenmin sprake, laat Eric Albert, correspondent in Londen, in Le Monde weten.

Een andere veronderstelling zou een plotselinge ziektegolf kunnen zijn. In 2015 was er inderdaad sprake van een griepepidemie die tot een verhoging van de mortaliteit bij ouderen leidde, maar in 2016 en 2017 was daarvan geen sprake en toch stagneerde er in die jaren de levensverwachting.

Erger nog, laat Danny Dorling mij weten: "Wij beschikken al over de mortaliteitsstatistieken en weten dat de levensverwachting gaat dalen wanneer deze volgend jaar officieel wordt berekend. De twee verantwoordelijke ziekten daarvoor zijn Alzheimer en ademhalingsproblemen: geen wonder met de luchtvervuiling zeker in Londen. Maar achter deze directe oorzaken speelt de opvang en verzorging van de zieken. Nog meer dan het budget van de gezondheidsdiensten hebben de bezuinigingen de sociale hulp aan thuiswonende ouderen - duidelijk verminderd: de thuisbezorging van maaltijden is met 2/3 teruggebracht, de bezoeken van sociale diensten zijn gehalveerd. De minibus die voorheen de mensen thuis ophaalden en ook de normale busdiensten op het platteland worden steeds zeldzamer. Danny Dorling voegt nog een andere veronderstelling toe. Toen Engeland in 2004 zijn grenzen openstelde voor Oost-Europeanen, heeft het land een zeer sterke toename van immigranten gekend met name vanuit Polen. Over het algemeen waren het jonge en gezonde mensen die een positieve invloed hadden op de levensverwachting in het land. Maar met de Brexit is deze instroom verdwenen waardoor nu de moeilijkheden van de lokale bevolking zichtbaar worden.

Danny Dorling: "In een normaal land zouden de mensen woedend zijn. Het probleem van de stagnatie, straks de daling van de levensverwachting met zijn oorzaken wordt niet serieus genomen, terwijl het een ramp voor de mensen is. Maar zeggen de beide wetenschappers: "De politici zijn geobsedeerd door de Brexit en denken verder nergens aan".