Contact maakt cultuurbewust

Civis Mundi Digitaal #93

door Hans Feddema

Het is geen straf om in de mooie Leidse Binnenstad te wonen. Om meerdere redenen, zeker als je niet ver van of naast De Burcht, de Centrale Bibliotheek, de gevarieerde  markt aan de Nieuwe Rijn woont. Het maakt me blij, iets wat ik ook weer voelde door de recente happenings, die ik recent kon bijwonen. Zoals:

1) Een mooi wereldpremiere-concert in de ‘Stadsgehoorzaal’ over de Schepping met Haydn’s Schöpfung,

2) een gesprek tussen Maarten het Hart en zijn biograaf Onno Blom in de Centrale Bibliotheek (hilarisch soms en met grote opkomst), 

3) Een idee-cafe in ‘Sheltema’ met veel dialoog over hoe de stad groener – ook hoe de bomen vooral te sparen - en duurzamer te maken (levendig en ook veel mensen, en

4) een groepsgewijze dialoog door Amnesty International opgezet over racisme, de vraag  wat het is en of er perspectief is dat zulks afneemt in de toekomst ondanks de culturele contact-situatie van nu. A.I. die ons als definitie van racisme gaf (‘het bejegenen van mensen op grond van ‘items’, die er niet toe doen), had het bekende ‘Rapenburg 100’ hiervoor ten gebruike gekregen van de Leidse (Studenten)-Ekklesia, die als bekend kerkt in de gothische, voorheen katholieke Hooglandkerk. Er was sprake van veel ontmoeting. Net als in het ‘Taalcafe’ dat elke donderdag in de C.Bibliotheek plaats vindt.

Culturele diversiteit geeft soms spanningen, maar maakt ook cultuurbewust. Dat laatste bleek me al in mijn onderzoek als jonge antropoloog in Botswana, toen ik eens in een Tswana-stam in een hut zag dat de huisvrouw ging huilen en roepen: ‘ik wil dit niet’, toen haar man thuiskomend van familieoudsten zei te zijn aangewezen om in het kader van het leviraat te ploegen op het land van de weduwe van zijn net overleden jongere broer. Ik vroeg haar later naar het waarom van haar protest. Dat hij tevens 1 keer per week met de weduwe de nacht moest doorbrengen, omdat de broer maar één kind daar had, was de reden. Het behoorde wel tot   hun cultuur, gaf ze toe, toevoegend dat ze er anders over was gaan denken door haar werk in de keuken bij een ‘blanke’ boer in Zuid-Afrika. Ze had  gemerkt had dat het daar geen praktijk was. Vroeger had ze haar jaloezie onderdrukt, zei ze maar nu niet meer,. Contact maakt m.a.w. cultuurbewust.

(dr Hans Feddema is antropoloog, voormalig universitair docent VU en historicus)