Hoe krijgen we een Europese politieke unie?

Civis Mundi Digitaal #12

door Toon van Eijk

Hoe krijgen we een Europese politieke unie?

 

De NRC redactie schrijft: "De oplossing van de Europese crisis wijst maar in één richting: verdere integratie. De economische unie in Europa kan niet bestaan zonder een politieke unie ... waarvoor onder de sceptische bevolkingen draagvlak zal moeten worden gecreëerd. In plaats van de huidige ‘Ik-ben-hun-leider-dus-ik-volg-hen’ mentaliteit wordt echt leiderschap gevraagd" (Opinie&Debat, 16/17 juni 2012).

Drie opmerkingen: 1) Het is waar dat een economische unie niet zonder een politieke unie kan bestaan, simpelweg omdat de politiek de economie omvat en de economie niet de politiek. De meeste politieke discussies gaan over economische vraagstukken en dat niet alleen nu tijdens de crisis maar altijd.

2) Het creëren van draagvlak is erg moeilijk, zo niet onmogelijk. Draagvlak voor politieke beslissingen moet er al zijn vóórdat deze besluiten worden genomen. Anders hebben de politici zitten slapen.

3) Leiders volgen áltijd hun bevolking, ze weerspiegelen eenvoudigweg het onderliggende collectieve bewustzijn van hun bevolking. Het is te simpel om te stellen dat een klein aantal ‘echte’ leiders draagvlak kunnen creëren onder hun miljoenen onderdanen. Zelfs retorisch begaafde, intelligente en (waarschijnlijk) moreel integere leiders als Barack Obama kunnen dat niet. ‘Yes we can. If life would be that simple’ ... dan zou de wereld er stukken beter uitzien. Het paradoxale is juist is dat de ‘Ik-ben-hun-leider-dus-ik-volg-hen’ attitude onontkoombaar is. Leiders leiden niet maar volgen. Dat brengt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de crisis terug waar die hoort, namelijk bij de Europese burgers zelf. Niet alleen kiezen zowel de Nederlandse als de Griekse burgers hun eigen al dan niet ‘echte’ leiders, maar deze leiders weerspiegelen (onbewust of bewust) de coherentie en kwaliteit van het collectieve bewustzijn.

 

Toon van Eijk, Wageningen