De kinderen van Daech

Civis Mundi Digitaal #34

door Jan de Boer

Het  laatste, grote en  ruim zes eeuwen oude mohammedaanse  Ottomaanse imperium eindigde in 1924, daarmee ook de afschaffing van het kalifaat: het mohammedaanse principe van de theologisch-politieke souvereiniteit, met tegelijkertijd de stichting van de eerste niet-religieuze Staat Turkije.

Het Ottomaanse imperium werd in stukken gesneden en bezet door de westerse koloniale machten , de mohammedanen waren niet meer de baas, maar ondergeschikt in hun eigen gebied met daarmee  het spookbeeld van het verval  van de islam in een wereld waar de islam niet meer regeerde. De reactie kwam in 1928 met de oprichting van de fundamentalistische Mohammedaanse Broederschap die beloofde , daar waar de Staten het af lieten weten,  het kalifaat te herstellen. De Broederschap houdt de traumatische herinnering van het einde van het kalifaat in stand en projecteert die  met succes op de actualiteit van een lijdende bevolking, westerse militaire expedities en burgeroorlogen.

 

Met de ineenstorting van het grotendeels soennitische  Ottomaanse  Rijk werd met kanongebulder de westerse filosofische en politieke stroming de Verlichting die onder meer de scheiding van religie en staat  predikte, gepropageerd. De mohammedaanse elites werden voorstander van de gedachten van de Verlichting met ook hun politieke emancipatie, maar anderen eisten het herstel van de theologische souvereiniteit en de profetische tradities. Zo onstond er een breuk in de islam als macht: een groep die zich zag als burgers in een Staat , als mohammedanen maar niet onderworpen aan het theologisch gezag, en een fundamentalistische groep die integendeel meer en nu nog steeds meer theologisch gezag eiste en eist. Daarbij komt dat de soenniten geen officiële religieus-politiekehierarchie kennen in tegenstelling tot de chiiten ( Iran) ,waardoor er een waaier van extremistisch fundamentalistische groepen bestaat waarvan nu de Daech de meest bekende en gevreesde is. Daech  doet zich zo voor als de meest geharnaste verdediger van de islam. Deze fundamentalisten maken niet alleen onderscheid tussen een mohammedaan en een niet- mohammedaan, maar vooral en vooreerst ook tussen  " ware " mohammedanen en  " niet- ware"  mohammedanen die naar hun mening dreigen  te verwestersen. De fundamentalisten houden de laatsten deze spiegel voor: jij bent onwaardig want je hebt niet het ware  geloof in God en de wetten, je bent een stuk vuil, maar je kunt vergiffenis  krijgen als je het ware geloof met alle consequenties van dien nu omhelst. Het djihadisme biedt dan een uitkomst........De djihadist maakt zo deel uit van een uitgebreid collectief geloof dat gevoed wordt door de realiteit van de heilige oorlog met ook de daaraan verbonden materiële en sexuele voordelen en macht.

 

Volgens de officiële franse cijfers zijn er in Frankrijk 4000  gesignaleerde djihadisten waarvan tweederde in de leeftijd van 15 tot 25 jaar  en een kwart minderjarig is. Deze periode in het leven wordt gekenmerkt door het zoeken naar een eigen identiteit, zelfverwezenlijking en  naar idealen  in de overgang naar volwassenheid : een proces dat niet altijd even gemakkelijk verloopt en grote geestelijke problemen met zich kan brengen zonder dat die altijd naar buiten komen Het djihadisme speelt hier op in, vooral via handig en veelvuldig gebruik van de sociale media , biedt  een totaal-ideaal dat voor betrokkene resulteert in het niet meer hebben van angst, in een gevoel van bevrijding , van almacht. Hij wordt een ander, kiest een andere naam en verliest  daarmee een groot deel  van zijn uniek-zijn en wordt een fanatieke automaat. Natuurlijk spelen naast  deze psychische oorzaken ook sociale en politieke redenen een rol. Het zegt overigens ook het een en ander van onze door het kapitalisme en  de vrije markt gedomineerde westerse samenleving, waarin  het materialisme, het consumentisme als vrijwel enig ideaal hoogtij viert.

 

Het betreft hier niet alleen kinderen van migranten of mohammedanen met een franse nationaliteit : 30 tot 40 procent van de geradicaliseerde jongeren zijn bekeerlingen uit alle sociale lagen van de

franse samenleving zonder ook maar in feite iets van de koran, de islam af te weten.

 

Natuurlijk, Daech moet met alle mogelijke middelen bestreden worden. Maar een oorlog winnen is nog geen vrede winnen. De fundamentalistische ideologie is daarmee niet verdwenen. Vergeet niet dat waar Daech nu heerst , de soennitische bevolking in meerderheid voor dit fundamentalistische gezag kiest in plaats van voor " vrijheid" onder chiitisch gezag.  Een zekere vrede is in het midden-oosten alleen mogelijk als de twee hoofdstromingen in de Islam: het soennisme en het chiisme die elkaar tot in de dood bestrijden, zoals het katholicisme en het protestantisme elkaar met dezelfde wreedheden in de 16de en 17de eeuw bestreden, onderling geweld  ook naar andere religies toe, afzweren. Onze westerse samenleving dient dan ook de groeiende reformatorische krachten in de Islam met alle kracht te steunen.