Nogmaals: Corruptie is veel complexer dan we denken

Civis Mundi Digitaal #56

door Michel van Hulten

Op 21 februari 2018 publiceerde Transparency International de CPI-2017, Corruption Perceptions Index. Voor wie dat miste, ga naar:

https://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2017

Nederland komt als 10e binnen op die lijst, na nummer 1, te weten Nieuw Zeeland, Denemarken, Finland, Noorwegen, Zwitserland, Singapore, Zweden, en ex aequo (alfabetisch) Canada en Luxemburg.

Ik denk dan onmiddellijk aan het vorige nummer (#55) van Civis Mundi waar Ronald Kroeze geciteerd wordt (http://www.civismundi.nl/index.php?p=artikel&aid=3818) in de rubriek Corruptie en Integriteit.

 

citaat

Nederlanders en andere Noord-Europeanen kloppen zich altijd tevreden op de borst omdat ze zo vrij van corruptie zijn, in tegenstelling tot het Zuiden. Maar dat ligt veel genuanceerder, zegt VU-historicus Ronald Kroeze, die samen met zijn UvA-vakbroeders André Vitoriá en Guy Geltner een historisch overzicht van corruptie en corruptiebestrijding heeft geschreven: ‘Anticorruption in history’.

“Nederland en de Scandinavische landen prijken altijd bovenaan de lijstjes van corruptievrije landen en als je kijkt naar kleine corruptie, omkoping van politiemensen en dergelijke, lijkt dat terecht”, aldus Kroeze. “Maar wij hebben wel hele grote complexe corruptiezaken, zoals de bouwfraude van een paar jaar terug, en vorig jaar nog moest SBM Offshore 238 miljoen euro boete betalen wegens belangenverstrengeling in Brazilië. En hoe zit het met belastingparadijs Nederland? Veel mensen noemen dat belastingontduiking en dus corruptie, anderen zeggen dat het alleen maar gebruikmaking is van de mazen in de wet.”

Systeemkritiek

Het is maar wat je corruptie noemt, vindt Kroeze. “En tegenwoordig wordt er een heel enge definitie van het woord gebruikt. Maar historisch gezien houdt corruptie veel meer in dan omkoping, gaat het om belangenverstrengeling, gebrek aan moraal, wordt de beschuldiging gebruikt om een staatssysteem te bekritiseren of om privileges aan de kaak te stellen die leden van de elite elkaar gunnen.”

Het is een kwestie van cultuur en context, zegt Kroeze, en daarom moeilijker te benoemen dan beleidsmensen en media vaak denken. “Voor hen is het klare zaak en is een land als Griekenland corrupt en Duitsland niet. Maar als Noord-Europese banken een land failliet laten gaan omdat ze daar zelf beter van worden, wat is dat dan?”

Einde citaat

 

De VVD en de Nederlandse regering kunnen weer heel tevreden zijn. We zijn internationaal weer goed gepositioneerd.

 

Nu haal ik informatie naar voren van Alex Vasquez die hetzelfde betoogt als hij schrijft onder de kop ‘CORRUPTION IS NEVER AN ISOLATED EVENT’

Hij plaatste juist dezer dagen op het internet een ‘infographic‘ door hem ontworpen in weer een andere poging te duiden hoe je dient te kijken wil je wat wijzer worden over corruptie.

 

Wat is corruptie? Wanneer is in een maatschappij sprake van corruptie? Het blijven vragen die moeilijk te beantwoorden zijn. De CPI (corruptie percepties index) 2017 die juist uitkwam toont dat ook weer aan. Het zijn opnieuw de rijke landen die in de wereldrangorde de beste plaatsen bezetten. Dat kan alleen maar waar zijn als je denkt dat het met name om geld gaat, om de ‘bruine enveloppe’ waarin wat contant geld verborgen zit en die ongezien van hand tot hand gaat.

In de onderstaande ‘infographic’ van de hand van Alex Vasquez komt het woord ‘geld’ één keer voor. Ook één keer worden geldsbedragen genoemd: als sprake is van salarissen van $200.000 tot $ 400.000. Elders is sprake van ‘awards’, ‘bonuses’, ‘cash payments’, ‘pay backs’. Verhullend.

 

Hij verwijst ook naar de website www.guidestar.org, (ga in de search bar naar ‘follow the money’). Helaas komen er dan alleen gegevens over particuliere organisaties (NGOs) gevestigd in de VS. Gratis toegang tot kerngegevens per organisatie, tegen betaling zijn uitgebreide rapporten beschikbaar. Die laatste heb ik niet gezien. De verkorte rapporten vragen wel veel doorzettingsvermogen maar via trefwoorden kun je op deze interactieve site heel wat vinden.

Ga je zonder meer het internet op met de zoekterm ‘follow the money’ dan kun je rijker oogsten.  

 

Vasquez schrijft uitdrukkelijk bij zijn infographic dat die OPEN ACCESS is (‘gratis te gebruiken en door te zenden zonder toestemming te hoeven vragen’) voor ‘die studenten, hoogleraren en stafleden die academische corruptie willen begrijpen binnen “accredited diploma mills” and their resultant trail of ruined careers, societal cynicism, cheated and indebted students, and betrayed customers (eg. patients in healthcare scenarios)’.

 

En, zo gaat hij verder: ‘Some colleges and universities demonstrate the full gamut of the characteristics represented, while others may have only a few components. An important concept to grasp from this illustration is that complex corruption occurs as an interconnected web, with many facets and participants; corruption is never an isolated event, especially when persistent (cursivering, MvH). Furthermore, some aspects of academic corruption such as nepotism are simply the tip of the proverbial iceberg and are used to cover larger crimes such as theft. Administrators who don’t like this diagram probably have a lot to hide, or they are the victims of this corrupt system.

Verhelderend is het wel om zo’n infographic cel na cel eens goed te bekijken. En dan te bedenken hoe wat daar beschreven staat gelezen kan worden in de context van de eigen omgeving. Is het anders bij ons?

 

Infographic created by Dr Alex Vasquez. Updates will be posted to https://ichnfm.academia.edu/AlexVasquez