Vervuiling, vervuiling en nog eens vervuiling

Civis Mundi Digitaal #60

door Jan de Boer

Als ik onder vervuiling mag verstaan menselijke activiteiten die bestaande ecosystemen aantasten en verwoesten met alle gevolgen van dien voor de biodiversiteit en menselijke gezondheid, dan kan ik daar pagina’s over volschrijven. In dit artikeltje beperk ik mij tot drie vormen van vervuiling met hun verbijsterende voor velen van u waarschijnlijk onbekende gevolgen.

 

Reislust, handel, oorlogen......hebben in de loop der geschiedenis ervoor gezorgd en zorgen er nog voor dat onbekende ziekten zich hebben verspreid met voor mensen catastrofale gevolgen. In de middeleeuwen was tenminste één derde van de Europese bevolking slachtoffer van de pest die waarschijnlijk met ratten die met handelsschepen meereisden, overgebracht werd. Van de Indiaanse bevolking van Amerika stierf na de komst van Columbus en de Spaanse veroveraars 90 procent aan in Europa gebruikelijke en veelal onschuldige ziekten als griep, waterpokken en mazelen. De drager van de Spaanse griep was een Amerikaanse kok die in de eerste wereldoorlog naar Europa uitgezonden Amerikaanse militairen besmette met als gevolg dat in Europa miljoenen mensen aan deze griep stierven. Aids… etc. etc. Maar niet alleen ziekten waren de metgezellen van reizende mensen, ook planten en dieren (denk aan de grote konijnenplaag in Australië) reisden mee, zo ook de een eeuw geleden in Amerika verschenen bacterie Xylella die voor het eerst in 2013 in Italië opdook met steeds grotere rampzalige gevolgen, waartegen nog steeds geen remedie bestaat. Deze bacterie van de familie Xylella met drie soorten: fastidiosa, pauca en multiplex, heeft in vijf jaar tijd via sap zuigende insecten al meer dan 10 miljoen olijfbomen gedood. Ook een kleine honderd andere planten en bomen zijn en worden het slachtoffer van deze een van de meest gevaarlijke vegetale bacteriën: steeneiken, kersenbomen, amandelbomen, pruimenbomen, lavendel… en zelfs hele wijngaarden. De bacterie is nu ook in Frankrijk gesignaleerd en gaat onverdroten door met zijn opmars in het middellandse zeegebied, waar hele landschappen veranderen. De door deze bacterie in Amerika aangerichte schade bedraagt jaarlijks een 100 miljoen dollar.

 

Een ander soort vervuiling waar veel te weinig aandacht aan besteed wordt, is lichtvervuiling. Het deel van het kunstmatig verlicht aardoppervlak wordt ieder jaar met 2, 2 procent groter. Deze totale ontregeling van het normale 24uurs ritme van dag en nacht heeft zeer schadelijke effecten op de biodiversiteit: trekvogels, vissen, insecten voor bestuiving van planten........en de menselijke gezondheid. In de Verenigde Staten is de lichtvervuiling van dien aard dat 80 procent van de Amerikanen ’s nachts niet meer de Melkweg kan onderscheiden. Zij veroorzaakt onder meer zwaarlijvigheid, depressies, borst- en prostaatkanker. In Europa waar men massaal overgaat op de goedkope maar zeer slecht voor de ogen zijnde LED-verlichting, heeft dit tot gevolg gehad dat er meer en langer verlicht wordt dan voorheen.

 

De strijd tegen luchtvervuiling wordt nu steeds drastischer aangepakt En terecht, want de Wereld Gezondheids Organisatie stelt dat jaarlijks hierdoor mondiaal 3 miljoen mensen sterven. Maar als al deze vervuilende deeltjes uit de lucht worden verwijderd, verergeren de politieke beslissers, wellicht zonder het te weten, de opwarming van de aarde. De klimatologen weten al heel lang, dat deze funeste mist van aerosols voor een deel het broeikaseffect te niet doet door een fractie van de zonnestralen te blokkeren. Met andere woorden de luchtvervuiling is een ons beschermende paraplu tegen de opwarming van de aarde! Volgens recente computerberekeningen is dit effect belangrijker dan men gedacht had. Men weet nu dat hoe sneller de luchtvervuiling vermindert, hoe intenser de hier aan gelieerde klimatologische effecten zijn. Men heeft ontdekt dat deze specifieke opwarming vooral te vinden is boven de op dit moment meest luchtvervuilde regio’s, dat wil zeggen de meest bevolkte regio’s. En met schrik realiseert men zich ook dat deze zo voor onze gezondheid belangrijke luchtzuivering perioden van extreme neerslag bevordert. Inderdaad niets is simpel in het koninkrijk van de klimatologie. Hier geldt dus voor ons de keus tussen bestrijding van de pest of de cholera…

 

Tenslotte nog dit: iedereen weet dat aarde, lucht en vooral ook water vergeven zijn van minuscule plasticdeeltjes. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat met name oesters boordevol met deze plastic deeltjes zitten. Goed voor de gezondheid kan dit nooit zijn. Dus liefhebbers van oesters en ander zeefruit…