Partijcreaturen weigeren hoorzitting over VRT

Civis Mundi Digitaal #79

door Lode Goukens

Nadat de Vlaamse openbare omroep VRT al haar zenders achter een betaalmuur zette, kwam er veel protest. Niet alleen schafte de VRT de DVB-T-uitzendingen af, maar meteen ook de universele toegang waar o.a. de Unesco van zegt dat dit essentieel is voor een openbare omroep en het functioneren van een democratische rechtsstaat.

 

Partijcreaturen uit de meerderheid weigerden niettemin onlangs in te gaan op een verzoekschrift om het Mediadecreet daarom te wijzigen om het conform te maken met de Unesco-richtlijnen. De VRT besliste medio 2018 om de DVB-T-uitzendingen stop te zetten vanaf 1 december 2018. Het parlementair verslag vat het verzoekschrift als volgt samen “Volgens de verzoeker laat de minister dus toe dat circa 100.000 gezinnen fundamenteel uitgesloten worden. Als voorbeeld vermeldt hij schippers, leefloners, studenten, mensen die uit principe enkel de gratis openbare omroep bekijken, kortom de trouwste kijkers aangezien ze geen andere zenders ontvangen. Professoren als Karen Donders en Leen D’Haenens delen de mening van de verzoeker over de universele toegang tot de openbare omroep.

De beslissing van de VRT is uniek in Europa. Vlaanderen is het enige rechtsgebied waar geen gratis openbare omroep (universele toegang) meer bestaat. “De door de VRT genoemde alternatieven zijn volgens de verzoeker geen alternatieven, integendeel, het zijn extra drempels.” Het verzoekschrift vroeg het parlement dan ook om het Mediadecreet aan te passen en de VRT te verplichten zich aan de UNESCO-definitie te houden en de gratis uitzendingen van de openbare omroep te garanderen. Daarbij kan voor een overgangsperiode gezorgd worden van DVB-T naar gratis DVB-T2.

De voorzitter van de mediacommissie in het Vlaamse Parlement Bart Caron (Groen) en de rapporteur Katia Segers (SP-A) vroegen derhalve om een hoorzitting met VRT, klagers en technici. De parlementaire meerderheid had alle debat over de beslissing dusver steeds actief tegengewerkt. De parlementsvoorzitter verwees het verzoekschrift (een grondwettelijk recht van de burger) naar de Commissie voor Cultuur, Jeugd, Sport en Media. Op donderdag 13 december 2018 besliste de commissie om het verzoekschrift ten gronde te behandelen. De commissie verwees vervolgens het verzoekschrift naar de Vlaamse Regering om er uitleg over te laten verstrekken. Sven Gatz, viceminister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Cultuur, Jeugd, Media en Brussel, bezorgde de commissie op woensdag 9 januari 2019 zijn antwoord. Nauwelijks twee paragrafen achtte de minister het antwoord waardig. Commissievoorzitter Caronvond dat de minister geen standpunt had ingenomen maar zich achter de eerdere discussie in de commissie verschuilde.

Op donderdag 17 januari 2019 agendeerde de commissie de bespreking van verslag en antwoord van de minister. Vervolgens beslisten partijcreaturen zoals Wilfried Vandaele (N-VA) Vlaams parlementslid met amper 870 voorkeurstemmen, Lionel Bajart (OpenVld) met amper 996 voorkeurstemmen en Karin Brouwers (CD&V) met maar 441 voorkeurstemmen om 100.000 Vlaamse gezinnen hun gratis openbare omroep definitief af te pakken. Partijsoldaat Bajart bekloeg zich bovendien over het aantal keren dat het onderwerp in commissie besproken was, maar afgaande op de aanwezigheden tijdens commissievergaderingen moet hij dat vooral gehoord hebben van de minister en partijgenoot uit dezelfde kiesomschrijving. Het argument van Bajart was “Welk nut heeft het dan om de discussie opnieuw te openen? Zoiets wakkert net de commotie aan.”  Een vreemde redenering door een liberaal parlementslid. Een parlementair democraat die oproept om aub niet te debatteren, want dat zorgt immers enkel maar voor commotie. Zijn lidkaart van de liberale partij zat blijkbaar bij een pak cornflakes afgaande op dergelijke ideologische standpunten.

Bart Caron voegde er aan toe dat hij graag het standpunt van de minister zelf zou kennen, “aangezien die zich bij alle vragen om uitleg heeft verstopt achter de rug van de VRT, die deze keuze autonoom heeft kunnen maken.” Het parlementair verslag meldde verder:

Het voorstel van Bart Caron om de VRT op een hoorzitting te vragen, is vooral ingegeven vanuit de wens dat de omroep de alternatieven voor DVB-T dringend aanpakt. Die zijn immers zo mank als een overjaarse otter. Klachten zijn legio over VRT NU en de koppeling tussen een toestel met internetontvangst en een televi­siescherm. Bovendien zijn de antwoorden van de VRT-klantendienst een openbare omroep onwaardig. Tot boosheid van Bart Caron stuurt de VRT de mensen met een kluitje in het riet.”

De bedoeling was om via een hoorzitting de VRT daarop rechtstreeks aan te spreken en niet steeds via de minister te passeren die enkel het standpunt van de VRT ventileerde. De grootste Vlaamse partij N-VA nam bij monde van Wilfried Vandaele een zeer merkwaardig standpunt in. Vandaeleerkende “dat het dossier geen schoonheidsprijs verdient”. Toch verzette hij zich tegen een hoorzitting met volgend argument: “De VRT zal niet op haar stappen terugkeren. Dan rest alleen de mogelijkheid om de VRT aan te sporen om goede alternatieven te ontwikkelen.” Bovendien verschuilde Vandaele zich achter een hypothetische technische onkunde van de parlementairen. Met dat argument kan het parlementair reces best meteen beginnen, want zowat elk onderwerp dat het Vlaams parlement behandelt is technisch op één of andere manier. Een bijzonder vreemd standpunt voor een parlement dat de democratische controle op de minister, de begroting en de Vlaamse overheidsbedrijven dient te garanderen. De wetgever acht zich in ogen van Vandaele dus niet in staat om de openbare omroep die haar middelen van die wetgever ontvangt ter orde te roepen. Die demarche van Vandaele verdient dus ook niet bepaald een schoonheidsprijs.

Rapporteur Katia Segers bleek dan ook erg teleurgesteld in de meerderheid. Zij wees nogmaals op het feit dat het alternatief waar de minister en de VRT altijd naar verwijzen niet voldoende bleek. “Een free-to-airkanaal heeft de VRT niet meer. Heel wat mensen zien hun toegang tot de openbare omroep wegvallen. Dat deert de meerderheid blijkbaar niet” aldus Segers die eraan toevoegde dat “minister Gatz verschuilt zich achter de VRT en heeft de commissie nu een non-standpunt bezorgd. Dan is het een taak van de volksvertegenwoordigers om iets te ondernemen”.

Brouwers (CD&V) acht de officieuze ontmoetingen van de commissieleden en de VRT-top afdoende en verwijt de VRT enkel slechte communicatie van de afschaffing. Volgens de Leuvense christen-democrate zijn er genoeg goedkope kabelabonnementen. Al is 120 euro per jaar plus 39 euro voor de ontvangmodule en 30 euro activatiekosten voor veel kijkers die tot nu toe gratis keken best veel geld. Brouwers zelf zal dat allicht niet vinden met haar zeven mandaten waarvan 5 bezoldigd volgens Cumuleo.[1] Vandaar dat Brouwers besloot dat “de discussie uitentreuren voortzetten” niemand vooruithelpt. Op wie die niemand dan slaat is niet helemaal duidelijk. Doelt ze op haar partij, op de meerderheid of op de kiezers?

De commissie stemde met 9 stemmen tegen 2 bij 1 onthouding het voorstel voor het organiseren van een hoorzitting weg. Merkwaardig genoeg stemde dezelfde commissie met 3 tegen 2 en 7 onthoudingen om het standpunt van de minister als conclusie over te nemen. Of dit een kritiek op de minister gold laten ze dus aan de neutrale observator over. Opvallend is dat de partijcreaturen de VRT niet willen bruuskeren in een verkiezingsjaar en ze ternauwernood een meerderheid vormen die de minister Sven Gatz (OpenVLD) nog steunt.

Wat ook opvalt is dat de grootste partij van Vlaanderen en een partij die steeds beweert de Vlaamse culturele eigenheid, taal en erfgoed zeer hoog in het vaandel te dragen zich laat vertegenwoordigen in de commissie media en cultuur door een individu met amper 870 voorkeurstemmen in West-Vlaanderen (een dunbevolkte provincie die zeer disproportioneel vertegenwoordigd is ten opzichte van bijvoorbeeld de provincies Antwerpen en Oost-Vlaanderen). Dergelijke partijcreaturen over zaken laten beslissen die 100.000 gezinnen uit gans Vlaanderen aanbelangen, terwijl die verkozene met dat aantal stemmen zelfs nog niet in de districtsraad van een stad als Antwerpen zou raken is hallucinant. De partijtucht bepaalt in tegenspraak met Unesco-rapporten en de meningen van gerenommeerde Vlaamse universiteitsprofessoren dat de openbare omroep zich kan onttrekken aan het principe van de universele toegang door de burger naar het internet te verwijzen. Wat is dan nog de bestaansreden van een openbare omroep?


[1] https://www.cumuleo.be/nl/mandataris/8387-karin-brouwers.php