Het echec van Abiy Ahmed in Ethiopië

Civis Mundi Digitaal #83

door Jan de Boer

Ik heb nooit begrepen waarom de internationale gemeenschap laaiend enthousiast was toen op 2 april 2018 Abiy Ahmed aan het hoofd van een coalitie geïnstalleerd werd als eerste minister in Ethiopië. Men heeft kennelijk over het hoofd gezien dat Abiy Ahmed een puur product van het heersende systeem is. Na jaren van autoritair gezag en onderdrukking van manifestaties werd deze meest jonge leider in Afrika geacht Ethiopië uit het dal te halen. Dankzij spectaculaire hervormingen, de bevrijding van politieke gevangenen en de onverwachte vrede met Eritrea, liep iedereen met hem weg. Ook de meeste Ethiopiërs hadden grote bewondering voor hun ‘messias‘ en zagen hem al de Nobelprijs voor de vrede krijgen…

Nu een jaar later is daar weinig of niets meer van over ondanks alle inspanningen om zijn populariteit te laten behouden via een overvloed van lovende publiciteit. Het officiële positieve betoog over het « nieuwe Ethiopië » dat dagelijks te lezen en te horen is in de sociale media en de publieke tv-kanalen, wordt door steeds meer Ethiopiërs als schaamteloos beoordeeld. Zij verwijten hem zijn stilzwijgen en zijn totaal gebrek aan actie bij de opleving van moorddadig geweld tussen de verschillende gemeenschappen. Dit geweld is er altijd geweest, maar is geïntensifieerd door het invoeren van een etno-linguistisch federalisme dat het gevoel te behoren tot een etnische eenheid heeft versterkt, ook door die te vermelden op de identiteitskaarten. Dat heeft als gevolg gehad dat eenieder zich in zijn gemeenschap terugtrekt.

De euforie, de ‘abiymania’ heeft plaats gemaakt voor scepticisme jegens een leider die vaak in het buitenland verkeert en daar zijn imago van vredestichter in de Hoorn van Afrika oppoetst in plaats van het orde scheppen in zijn eigen land. Kennelijk wordt graag vergeten dat het vooral Saoedi-Arabië is dat aan de wieg van deze vrede heeft gestaan om meer invloed in deze regio te krijgen ten koste van de aartsvijand Iran.

Halverwege maart na een campagne die hem in diskrediet bracht, heeft hij eindelijk een kamp van vluchtelingen in het Zuidwesten van Ethiopië bezocht: een jaar na het uitbreken van geweld…  « De grote aantallen vluchtelingen tonen de onmacht van de Staat aan om zich te kwijten van zijn eerste verantwoordelijkheid: het beschermen van zijn burgers en het controleren van illegaal bewapende individuen « laat Mehari Taddele Maru mij weten.

In tegenstelling tot zijn voorgangers met hun dogma ’veilgheid voor alles’ heeft Abiy Ahmed de controle over de veiligheidstroepen en de regionale besturen laten verslappen waardoor verscheidene regio’s weggezakt zijn in een complete anarchie. « Op verschillende plaatsen hebben landwachters de macht van de lokale bestuurders overgenomen. Elders hebben ze nog slechts een protocollaire rol. In de ogen van de bevolking hebben ze hun legitimiteit verloren. Waar ze nog wel hun gebied besturen, handelen ze naar eigen goedvinden », kan men lezen in een analyse van René Lefort en Kjetil Tronvoll, specialisten van de Hoorn van Afrika, op de website ‘OpenDemocracy’. De verspreiding van wapens en de moeilijkheden betreffende de ontwapening van het Bevrijdingsfront Oromo, een vroeger als terroristisch aangemerkte zeer populaire groep in de regio Oromia, brengen de stabiliteit in gevaar. Het leger is weliswaar in verscheidene regio’s opgetreden, maar de Staat lijkt niet meer in staat te zijn volksgerichten en lynchpartijen te verhinderen en conflicten op te lossen. Zij vertrouwt de pogingen tot verzoening toe aan onder meer religieuze leiders die weinig gezag genieten bij jongeren zonder werk die bovendien vaak bij gewelddadigheden betrokken zijn.

In deze context moet Abiy Ahmed algemene ‘vrije en rechtvaardige’ verkiezingen in mei 2020 organiseren. Hij heeft in de gaten dat de macht hem kan ontsnappen omdat zijn altijd bekritiseerde coalitie zwaar verdeeld is. Bepaalde leiders, met name de oude garde: doelwit van arrestaties, slikken de door hem alleen genomen beslissingen niet meer. De oppositie heeft nog moeite zich te structureren. De vraag is of Abiy Ahmed in deze context het aandurft strenge maatregelen te treffen om de orde in het land te herstellen met het risico het jonge electoraat tegen zich in het harnas te jagen, dat bij de volgende verkiezingen bepalend kan zijn voor welke coalitie het land gaat regeren.