Raketten, Pyongyang en Washington

Civis Mundi Digitaal #86

door Jan de Boer

Zonder een breuk in de onderhandelingen te provoceren, heeft de lancering van twee korteafstandsraketten door Noord-Korea begin mei Washington en Seoul in verwarring gebracht. Men vraagt zich eraf wat de beweegredenen van Pyongyang zijn. « Niemand is gelukkig », was de reactie van Donald Trump: « Zij spreken over onderhandelingen, maar ik denk niet dat zij klaar staan om te onderhandelen ». En hij voegde daaraan toe: « Ik beschouw dit absoluut niet als een breuk in onze vertrouwensrelatie. Het betreft hier raketten voor zeer korte afstanden, niets bijzonders. Verlangend om duidelijke vooruitgang betreffende de Noord-Koreaanse kernenergie te boeken – een prioriteit voor Trump - toonde hij een zekere inschikkelijkheid jegens Pyongyang door nieuwe sancties te blokkeren. « President Trump gelooft dat Kim Jong-un werkelijk wil onderhandelen, maar nu nog niet. Dus blijven wij stevig aan ons doel vasthouden » zei vicepresident Mike Pence op Fox News. Om dit te beklemtonen, legde de Amerikaanse justitie beslag op de Noord-Koreaanse vrachtboot Wise Honest die in de Grote Oceaan deelgenomen zou hebben aan kolentransporten en daarmee de sancties van de Verenigde Naties zou hebben overtreden.

Afgezien van deze reacties blijft de vraag wat Pyongyang voor ogen staat. Het land zou zo zijn ongeduld kunnen manifesteren inzake het verkrijgen van een derde topontmoeting van Trump en Kim Jong-un, omdat hun tweede ontmoeting in Hanoi geen akkoord opleverde. Pyongyang zou ook zijn ontevredenheid over de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in kunnen laten blijken, die bekritiseerd werd voor zijn gebrek aan doeltreffendheid in zijn rol als intermediair met Washington en inzake de hervatting van economische uitwisselingen tussen beide Korea’s. Begin mei had de regering Moon groen licht gekregen van Amerika voor een zending van humanitaire hulp aan het door honger geteisterde Noorden. Pyongyang had hulp van grotere omvang verwacht. De raketlanceringen brachten Moon ertoe tijdens een tv-uitzending te zeggen: « Als Noord-Korea weer dit soort daden herhaalt, zou het de dialoog en de onderhandelingen in gevaar kunnen brengen ». Maar Moon oordeelde toch dat Pyongyang geen breuk in de onderhandelingen met de Verenigde Staten wenst en ook hij bagatelliseerde de raketlanceringen, bevreesd dat de publieke opinie in Zuid-Korea zich tegen zijn project van humanitaire hulp zou keren.

De gelanceerde raketten zouden de Russische korteafstandsraketten Iskander kunnen zijn, en dat zou kunnen bevestigen wat de Amerikaanse inlichtingendiensten in januari aan het Congres hebben bericht: dat het regime zijn nucleaire en raketprogramma’s vervolgt.

Deze militaire activiteiten zouden kunnen betekenen dat Kim Jong-un ook een signaal aan het Noord-Koreaanse leger wil afgeven. Na de mislukking van de topconferentie in Hanoi ontsloeg hij de oud-militair Kim Yong-chol als directeur van het departement Front Uni, het orgaan van de Arbeiderspartij verantwoordelijk voor de relaties met Zuid-Korea en de Verenigde Staten. Hij was de directe gesprekspartner van Mike Pompeo en de eerste onderhandelaar over kernenergie. Hij werd vervangen door de diplomaat Jang Kum-chol, die in april niet aanwezig was bij de topontmoeting van Kim Jong-un en Vladimir Poetin in Moskou. Kim Yong-chol is een havik van het regime en duidelijk vijandig inzake het verlaten van de kernbewapening. Volgens de Noord-Koreaanse media zou Kim Jong-un duizenden brieven van militairen gekregen hebben, waarin hem gevraagd werd niet af te zien van de kernbewapening. Cheong Seong-chang, van het Zuid-Koreaanse instituut Roi Sejong dat overal in de wereld Koreaanse taalcursussen organiseert, laat mij weten dat hij gestraft zou zijn voor het op de topontmoeting in Hanoi verblinden van Kim Jong-un met een niet realistische onderhandelingsstrategie. Hij voegt daaraan toe dat de mensen in de directe omgeving van Kim Jong-un verschillende belangen hebben: « die van de partij zijn niet die van het leger ». Het is maar dat u dat weet.