Het leven van de indianen en het milieu in het Amazone-gebied steeds verder bedreigd

Civis Mundi Digitaal #88

door Jan de Boer

Het beboste Amazonegebied is van levensbelang voor het voortbestaan van de mensheid door het opnemen van enorme hoeveelheden door onze beschaving uitgestoten CO2. Deze internationale erkenning staat haaks op de permanente ontbossing door het laten prevaleren van het directe profijt. Dit gebeurt met name door de Braziliaanse regering van Bolsonaro, die het totale Amazonegebied nu ook vrijgegeven heeft voor mijnbouwactiviteiten. Dat deze mijnbouwactiviteiten en de ontbossing voor monoculturen als soja en extensieve veehouderij ook de autochtone bevolking bedreigen, interesseert deze oud-militair in geen enkel opzicht. Hij heeft zelfs regelmatig laten weten dat deze indianen als een soort minderwaardige mensen wat hem betreft uitgeroeid mogen worden. Ook andere gevaren, zoals de oliewinning in het Peruviaanse Amazonegebied, bedreigen het voortbestaan van indianen en daarmee ook het milieu.

Mijn goede Braziliaanse vriend en schrijver François bracht mij in contact met de antropoloog Diego Saavedra van de NGO in Peru: DAR (recht, milieu en natuurlijke hulpbronnen). Diego Saavedra liet mij weten, dat de indianen in het noorden van het Peruviaanse Amazonegebied enorm verbitterd zijn na de zoveelste breuk in de belangrijkste oliepijpleiding op de grens met Ecuador op 18 juni jongstleden. Na twaalf dagen van stakingen en wegversperringen hebben 54 indiaanse organisaties van de betreffende 12 stroomgebieden op 17 juli jongstleden in wanhoop aangekondigd hun verzet te staken als politiek gebaar richting de regering, die een dialoog met de indianen weigerde zolang het verzet zou voortduren.

De lokale gemeenschappen vragen behalve de reparatie van de door de oliewinning veroorzaakte schade ook dringend humanitaire hulp voor de door de breuk van de oliepijpleiding getroffen dorpen. Het olielek heeft een massale vervuiling van waterlopen en gecultiveerde grond veroorzaakt. Diego Saavedra: “De lokale en autochtone bevolkingsgroepen zijn voor water en voeding afhankelijk van deze waterlopen. Als er niet onmiddellijk maatregelen worden getroffen om de schade te beperken, is het gebied voor tientallen jaren, wellicht voor eeuwen, verloren.” De olie is nu zelfs al geconstateerd in de belangrijkste rivier, de Maranon, een zijtak van de Amazone.

Het lekken van olie gebeurt regelmatig. De in 1977 aangelegde oliepijpleiding van de nationale oliecompagnie transporteert de gewonnen olie in het Amazonegebied– een equivalent van 100.000 vaten olie per uur - over meer dan 1000 km naar de kust van de Stille Oceaan. De autochtone bevolking spreekt van een verouderde en slecht onderhouden infrastructuur. Een parlementaire enquête in 2017 deed verslag van 36 olielekken tussen 2008 en 2016 die gecultiveerde grond en rivieren vervuilden. De vroegere minister van milieuzaken, Manuel Pulgar Vidal, riep op om een urgentieplan in het leven te roepen om nieuwe ecologische rampen te voorkomen. Een vrome wens, want alleen al in dit jaar zijn er opnieuw vier olielekken geconstateerd. De autochtone gemeenschappen voelen zich in de steek gelaten en ondergaan de noodlottige gevolgen van deze olie-industrie. Diego Saavedra constateert jaar na jaar een vermindering van hun natuurlijke hulpbronnen en de visstand en tevens een verslechtering van hun gezondheid. Volgens een regeringsonderzoek in 2015 hadden de leden van 400 autochtone gemeenschappen veel hogere concentraties zware metalen in hun bloed dan internationaal is toegestaan.

“We hebben meer dan veertig jaar onze mond gehouden omdat wij op de overheid vertrouwden, die steeds weer beloofde dat onze situatie zou verbeteren,” zegt Jamner Manihuari, voorzitter van een federatie van autochtone bevolkingsgroepen in de stad San Lorenzo. Maar die stilte is voorbij. De indianen hebben onlangs een debat aangevraagd over de toekomst van de olie-industrie en eisen een investeringsplan van de Staat met betrekking tot waterzuivering, gezondheidszorg en onderwijs.

 

Ik help het hun hopen dat er eindelijk door de autoriteiten wordt ingegrepen. Maar de macht van de nationale olie-industrie is van dien aard, dat het lot van de indianen en het milieu in het Amazonegebied van Brazilië en andere Zuid-Amerikaanse landen eigenlijk al geschreven is: dag vogels, dag bloemen, dag indianen…