De website van Civis Mundi is vernieuwd. Werkt de nieuwe site voor u niet goed? Bezoek dan de oude site via oud.civismundi.nl en stuur ons een email: webmaster@civismundi.nl.

Zelf het einde kiezen? Gedichten

Civis Mundi Digitaal #89

door Piet Ransijn

https://landelijkexpertisecentrumsterven.nl/het-zelfgekozen-einde/

 

Opgedragen aan Wim Couwenberg

 

De liefde tot het leven                 2019 09 27

 

Is de liefde voor de mensheid

iets van de moderne tijd?

En de liefde voor het leven

iets van iedere bekende tijd

dat altijd levend is gebleven?

 

Is die liefde eigen aan de mensen

achter al hun vele wensen

impliciet in al ons streven?

Of is de liefde tot het leven

vooral aanwezig in de jaren

dat wij actief bezig waren?

 

Is de liefde tot het leven

niet afhankelijk van bezigheden?

Blijft een diep gevoelde liefde

tot het leven altijd in de diepte

zolang de kracht van leven

aan ons mensen is gegeven?

 

Wordt die liefde minder

als we kijken naar de jaren

toen wij nog vol passie waren

zonder schroom en hinder

van beperkingen en kwalen?

 

Gaat zij soms in hoge nood

over in verlangen naar de dood?

Raakt men op het leven uitgekeken

als de levensliefde is geweken?

Of verlangt men al of niet bewust

eigenlijk gewoon naar rust?

 

Blijft er in de diepte

steeds een diepe liefde?

Blijft zolang wij leven

als een onomstotelijk gegeven

toch de liefde tot het leven?

 

Aan het eind van het leven

zegt de levenskracht:

‘Het is nu volbracht’

En zij zal zich overgeven

aan een hogere macht

de bron van al het leven

 

Ons leven gaat dan naar de bron

waar het zijn leven begon

als een wezenlijk onderdeel

van een groter geheel

 

https://www.inspirerendleven.nl/verliefd-op-leven/

 

Het gegeven leven                         2019 09 09

 

Is het aan de mensen gegeven

een eind te maken aan hun leven?

Het leven is aan ons gegeven

Behoort het ons dan toe

ook al zijn we levensmoe?

Of behoren wij het leven toe?

 

Heeft een leven niet zijn eigen tijd

en bepaalt het niet zijn eigen eind?

Kunnen we het leven vragen

om het niet te dragen leven

kortelings een eind te geven

als het niet meer is te dragen?

 

Het leven is in wezen goed

Het komt ons veelal tegemoet

in wat wij werkelijk willen

Maar niet in alle grillen

Kent het leven niet ook plichten

om ons op iets goeds te richten?

 

Is het kostbaarste gegeven

dat wij hebben gekregen

niet ons eigen leven?

Als het tot een last wordt

geven we het terug aan God

 

https://zinvollerleven.nl/moet-het-zelfgekozen-einde-altijd-eindigen-in-euthanasie-door-een-arts/

 

Als het leven eindigt                     2019 09 10

 

Als mensen aan het leven lijden

Moeten wachten tot het einde

van een leven dat een last is

vol gebreken en gemis

helpt een zelfgekozen einde

mensen uit hun droefenis

 

Het leven heeft zijn fascinatie al verloren

Niets of niemand kan dan meer bekoren

Mensen staren futloos door het raam

en vinden nergens meer wat aan

 

De liefde voor leven lijkt geweken

Ze raken op het mooie uitgekeken

hangen niet meer aan het leven

en hoeven niets meer na te streven

 

Wat ze deden lijkt voor niets geweest

Voor hun einde zijn ze niet bevreest

Ze zijn zich van hun eindigheid bewust

en verlangen bovenal naar rust

 

Ze verlangen bovenal naar vrede

Zijn het liefste spoedig overleden

Ze verlangen te gaan slapen

en het leven achter zich te laten

 

http://ongrond.nl/2019/09/de-zelfgekozen-dood-als-waardig-levenseinde/

 

Het einde van het leven                              2019 09 10

 

In een leegte kunnen leven

is voor wie dat kan een zegen

Er hoeft dan niet veel meer

Je bent niet steeds in de weer

 

Je kunt je laten dragen

als onzekerheden je belagen

en het leven onverhoopt

dichterbij het einde loopt

 

Het einde van een mensenleven

is onweerlegbaar een gegeven

waar je niet om hoeft te vragen

dat zich kan versnellen en vertragen

Het uiteindelijke stervensuur

wordt bepaald door de natuur

 

Is het dan een mens gegeven

om een eind te maken aan zijn leven?

Waarom willen mensen alles sturen

en het niet iets langer laten duren?

Waarom geen overgave

in vertrouwen en genade?

 

https://willemwever.kro-ncrv.nl/vraag_antwoord/de-aarde/wat-gebeurt-er-als-de-zon-ermee-ophoudt

 

Als het leven uitdooft                   2019 09 11 Voor W.

 

Donkere voorbije jaren

heb ik achter me gelaten

Levend in onzekerheden

in een eeuwig heden

dat niet voorbij gaat

 

Dat steeds opnieuw ontstaat

en telkens weer geboren wordt

als een wending van het levenslot

dat nieuwe kansen geeft

zolang het leven in ons leeft

 

En als het leven uitdooft

en de naderende dood

het van zijn glans berooft

dan blijft zijn inspiratie groot

In het licht der eeuwigheid

is geen reden tot zwartgalligheid

 

In het najaar zijn de bomen

in hun mooiste kleur gekomen

Voor de bladeren verdwijnen

laten zij de regen erop stromen

en de zon er nog op schijnen

 

De ongekend gevarieerde kleuren

kunnen ons gemoed opbeuren

Voor het naderende einde

al dit mooie doet verdwijnen

laten wij de zon er nog op schijnen

 

http://blog.despinoza.nl/log/spinozas-sterven-maakt-deel-uit-van-zijn-filosofie-over-de-dood.html

Uit de film van Robin Lutz uit 2015, Spinoza, een vrije denker met Rowin Prins als Spinoza

 

De laatste keuze                             2019 09 12

 

Mag een mens zijn eigen leven nemen

of is het van hoger hand gegeven?

Slechts weinig grote filosofen

zeggen daar iets zinnigs over

 

Dichters hebben dat soms wel gedaan

en maakten soms een eind aan hun bestaan

Aan depressieve dichters geen gebrek

In menig schrijver huist een gek

 

Er zijn ook veel romans geschreven                       

over het benemen van het leven

Tal van troosteloze doodsverhalen

vullen letterkundige annalen

 

                ***********

 

Als het leven naar zijn einde loopt

het weinig perspectief meer  biedt

en ook levensvreugde is er niet

dan is de dood de laatste hoop

 

De ziel wil naar zijn oorsprong toe

Het lichaam voelt al jaren moe

Dan vraagt een vrije geest:

is het niet genoeg geweest?

 

Al wil hij zich te ruste leggen

wie heeft het dan voor het zeggen?

Aan wie behoort ons lichaam?

Wie beslist er over ons bestaan?

 

Als mensen niet in God geloven

blijven zij ten slotte zelf over 

om hun eigen lot te kiezen

als er niets is te verliezen

 

https://online-orakels.nl/orakelkaarten/de-weg-van-de-ziel

Een vereenvoudigd traditioneel beeld van een ziel die overgaat

 

Als de ziel van het lichaam scheidt         2019 09 16

 

Ons geboorte- en ons stervensuur

wordt bepaald door de natuur

Echter in moderne tijden

kan met barensweeën wekken

 

En bij onomkeerbaar lijden

wil men niet het leven rekken

Het geboorte- en het stervensuur

laat men nu niet meer aan de natuur

 

Als de ziel van het lichaam scheidt

dat gebeurt wanneer men overlijdt

dan wordt de ziel veelal ‘gehaald’

zo wordt in oude bronnen verhaald

Als de dood wordt opgewekt

gaan ‘begeleiders’ dan verstek?

 

Vaak is er een ziels- of bloedverwant

die ons van de andere kant

van gene zijde tegemoet treedt

bij wie de ziel zich veilig weet

als hij het lichaam achterlaat

en de ziel dan overgaat

 

Zo laten oude bronnen weten

die men tegenwoordig wil vergeten

Men gelooft niet in een ziel

omdat die niet te meten viel

Men gelooft slechts in de stof

Dood wil zeggen dat het lichaam stopt

Het bewustzijn houdt dan op

 

Als de dood wordt opgewekt

hoe vindt de ziel dan zelf zijn plek?

Wordt hij dan van hoger hand begeleid

bij zijn zelfgekozen stervenstijd?

 

Daarom is goed om instemming te vragen

van hen die zorg voor ons gaan dragen

als wij van het leven willen scheiden

en de tijd komt dat wij overlijden

 

https://barbaramiller.nl/blog/wetenschappers-‘bewijzen’-dat-de-ziel-niet-sterft

 

Leven zonder doel          2019 09 16             

 

Kan een leven zonder doel

toch nog even zinvol zijn?

Gaat het niet om een gevoel

van liefde en bewustzijn

van het zijn voorbij een doel

voorbij gedachten en gevoel?

 

De pure existentie

van onze essentie

als het grondgegeven

van een mensenleven

 

Waar denken ophoudt

en niet meer benauwt

Waar gevoel vibreert

in liefde voor het leven

als het eerste gegeven

dat denken vooraf gaat

en gevoelens achterlaat

 

Als we zo weer tot onszelf komen

kan het leven weer gaan stromen

Tot het onomkeerbaar uitdooft

en ons van de laatste pijn berooft

 

https://www.eerstekamer.nl/overig/20121218/tweede_evaluatie_wet_toetsing/document

 

Restricties                          2019 09 16

 

De moderne mens meent alles te mogen

en kan geen restricties meer gedogen

Zijn wil is wet, geldt onverlet

maar binnen grenzen van de wet

 

De wet moet worden opgerekt

wanneer de wet restricties geeft

voor hoe men sterft en leeft

omdat hij ons beperkingen oplegt

 

De wijsheid is soms ver te zoeken

Men gelooft niet meer in oude boeken

Kennis van het verleden raakt vergeten

De wetenschap  wil alles beter weten

 

Zij gelooft alleen wat je kunt meten

Meetvermogen echter is begrensd

zoals het verstand van ieder mens

Er is geen ruimte voor mysterie

Alles wordt herleid tot de materie

 

In zo’n beperkt wereldbeeld

wordt onze ziel niet meer geheeld

Wij dolen rond in de materie

Er is geen plek meer voor mysterie

 

Geen ontzag meer voor geboden

Men gelooft niet in God en goden

Hooguit in een scheppingsmacht

of in een vage hogere kracht

 

Men meent dat de natuurlijke wetten

naar onze mensenhanden zijn te zetten

Ons geboorte- en ons stervensuur

laten wij niet meer aan de natuur

 

Mensen kunnen het nu zelf bepalen

als zij een baby uit de buik gaan halen

En er wordt niet moeilijk meer gedaan

als mensen uit het leven willen gaan

 

Mensen krijgen straks een ‘stervensrecht’

als daarvoor restricties zijn geslecht

In de waan van ons beperkte bestaan

komt het niet op diepe wijsheid aan

 

Van een ziel wil men niet weten

die het lichaam bij de dood verlaat

en naar het hiernamaals overgaat

De oude visie raakt vergeten

 

Men schikt zich niet naar de natuur

bij de geboorte en het stervensuur

Maar of dat nu wijsheid is

blijft voor ons nog ongewis

 

https://www.dementie-winkel.nl/Webwinkel-NewsBlog-181330/Een-webwinkel-waar-bewogenheid-de-drijfveer-is.html

 

Zinvol leven van demente mensen        2019 09 23

 

Het demente leven heeft zijn waarde

zolang wij blijven leven hier op aarde

Dat alleen het doelgerichte leven zin heeft

is een dwaling die bij vele mensen leeft

 

De zin van het leven valt niet te weten

door alleen de overschatte rede

Demente mensen hebben nog gevoel

en vinden in vertedering een levensdoel

 

Het leven van demente bejaarden

heeft een diep doorvoelde waarde

Wij zagen dit een aantal jaren

bij een hoogbejaarde vader

 

Als wij hun gegeven leven eren

en hun leven kunnen respecteren

kunnen zij dat zeer waarderen

en ons onvermoede overgave leren

 

Ons schromelijk overschatte verstand

heeft in ons leven vaak de overhand

Het meent dat de zin van het leven

ligt in naar iets toe te streven

 

Simpelweg alleen maar zijn

en om niet gelukkig zijn

is onmogelijk voor het verstand

Tegen zinloos leven is het niet bestand

 

Zo langzamerhand wordt het tijd

niet door het verstand te worden geleid

maar door een dieper levensgevoel

dat aanwezig is voorbij elk doel

 

De zinloze schoonheid van de zon aanschouwen

biedt genoeg om van het leven te houden

Ook de wind, de wolken, zelfs de regen

kunnen diepere zin aan het leven geven

 

Beter dan de overschatte en geïsoleerde rede

die geen weet heeft van de zin van het leven

Zolang demente mensen niet ondraaglijk lijden

kunnen zij nog steeds een zinvol leven leiden

 

https://bewustzijnscoaching.com/blog-berichten/gaan-waar-de-wind-je-heen-voert-niet-mijn-wil-geschiedt-maar-uw-wil/

 

Aanvaarding                      2019 09 26

Als het leven op zijn einde loopt

en een ziekte biedt  geen hoop

kan dan aan het eindigende leven

toch nog een zin worden gegeven?

Maar Ieder antwoord dat je vindt

waait weldra weer weg in de wind

 

De genoegens zijn niet groot

want de partner is al dood

Soms is er een sprankje zon

als er weer een dag begon

Maar meestal valt het tegen

en is er veel meer regen

 

Het leven lijkt op een ballon

die zwevend aan zijn reis begon

en steeds maar hoger steeg

Maar langzaam loopt hij leeg

Door de kracht der zwaarte

valt hij zachtjes terug op aarde

 

De aarde die ons altijd draagt

ook als je er niet om vraagt

en de zon die altijd schijnt

hoewel hij voor het oog verdwijnt

kunnen ons een antwoord geven

op de vraag naar de zin van het leven

 

Er is geen welomschreven doel

Soms is er wel een goed gevoel

Een diepe vrede met het heden

ondanks alle leed dat is geleden

We hebben er van lieverlee

een ongekende vrede mee

 

Met een soort van overgave

aanvaard je dankbaar de genade

als een hand die naar je reikt

wanneer het leven langzaam wijkt

Alsof een onvermoede schoonheid

het leven van zijn leed bevrijdt

 

https://www.spiegelbeeld.nl/images/pdf/Euthanasie.pdf

 

Overgave                            2019 09 26

Het menselijk verstand

heeft graag alles in de hand

Komt de dood ons halen

dan willen we dat zelf bepalen

 

Kunnen we onzekerheid verdragen?

Is er nog een plaats voor overgave

voor mysterie en genade?

Blijven er nog laatste vragen

waarbij wij het antwoord openlaten?

 

Het doel en de zin van ons leven

wordt ook door anderen gegeven

Die kunnen wij niet zelf bepalen

of uit oude boeken halen

 

Het gaat meer om overgave

dan om antwoorden op vragen

Soms moet je dingen openlaten

en het aan de kosmos overlaten*

 

*Volgens de kosmische religie Einstein

 

https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-marielle-van-heteren/onderweg-naar-morgen

 

Voltooid leven                 2019 09 26

 

Is een mensenleven ooit

verzadigd of voltooid?1                               

Of blijft er toch een reden

om nog voort te leven?

 

Kan die reden onbewust zijn

als een wil tot voortbestaan?2

Of bepaalt soms het bewustzijn

als het tijd is om te gaan?

 

Leven is iets anders dan bewustzijn

Is leven niet eenvoudig levend zijn?

En ook zonder een reden tot leven

kan het leven vreugde geven

 

Wij hoeven niet te redeneren

om het leven te waarderen

Want ook zonder een doel

kent het leven nog gevoel

 

Misschien is de zin van het leven

niet zozeer bewust te streven

maar meer uit ons gevoel te leven

en ons aan het leven over te geven

 

1. Abraham stierf verzadigd van leven, Genesis 25:8.

https://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/185711-kende-men-in-bijbelse-tijden-al-het-begrip-voltooid-leven.html

2. Zie o.m. Augustinus, Civitate Dei, XI, 27, Spinoza, Ethica,  Schopenhauer, Die Welt als Wille und Vorstellung; Nietzsche, de wil tot macht, Bergson, ‘élan vital’, en de ‘entelechie’, de bezielende levenskracht bij Aristoteles en de bioloog Hans Driesch.