De website van Civis Mundi is vernieuwd. Werkt de nieuwe site voor u niet goed? Bezoek dan de oude site via oud.civismundi.nl en stuur ons een email: webmaster@civismundi.nl.

Gedichten over het levenseinde

Civis Mundi Digitaal #90

door Piet Ransijn

https://www.netwerkpalliatievezorg.nl/gooienvecht/Actueel-nieuws/spreken-over-het-levenseinde-toolkit-voor-huisartsen

 

Gedichten over het levenseinde

Piet Ransijn

 

De levenswil wordt moe             2019 09 28

 

Ons leven verzet zich tegen

het einde van dit leven

Wat leeft dat wil niet dood

De levenswil is groot

Terwijl zij langzaam wijkt

als leven naar het einde neigt

 

De levenswil wordt levensmoe

en keert zich dan naar binnen toe

Het is dan tijd voor zelfbezinning

Voor een leven in verbinding

met de bron van al het leven

waar we ons aan mogen overgeven

 

Als het leven naar zijn einde neigt

en er weinig van het leven overblijft

de levenswil als zonneschijn verdwijnt

wanneer een donkere lucht verschijnt

dan wordt het leven op het eind

een golf die in de zee verdwijnt

 

Die terugkeert naar zijn bron

terwijl de ondergaande zon

zijn laatste stralen geeft

en vrede met het einde heeft

 

De vlinder is het zinnebeeld van de ziel

https://www.zorgbelang-drenthe.nl/4-juli-publieksbijeenkomst-spreken-over-het-levenseinde

               

Als de ziel van het lichaam wijkt              2019 09 29

 

Als je weinig meer kunt

en het leven is je nog gegund

dan mag je het aanvaarden

Heeft elke fase niet zijn waarde?

 

De verwerking van het leven

is een essentieel gegeven

als de ziel zijn eigen wegen gaat

en het lichaam straks verlaat

 

De ziel voelt zich gesterkt

als het leven is verwerkt

en kan gesterkt van binnen

een nieuwe reis beginnen

 

Dan opent zich een vergezicht

door werelden van licht

Tenzij dit wordt versluierd

en het licht wordt verduisterd

 

Ook een ziel die troebel is

door onverwerkte droefenis

wil een koel en droevig einde

toch het liefst vermijden

 

Als droefheid is verwerkt

de levenstaak is afgewerkt

dan kiest de ziel zijn eigen tijd

als hij van het lichaam scheidt

 

Noodgedwongen uitgeweken

uit een lichaam vol gebreken

dat aanstonds ter ziele gaat

als de ziel het achterlaat

 

En zijn koers dan richt

op zijn weg naar het licht

Liefst in vrede met het leven

waaruit hij is geweken

 

 

Het voertuig van de ziel                              2019 09 29

 

De ziel is een eigen entiteit

die zich van het lichaam onderscheidt

De ziel heeft een eigen leven

en het lichaam bezieling gegeven

 

Herinnering is opgeslagen in de ziel

op een plek vanwaar het ons te binnen viel

Het lichaam is een voertuig van materie

gestuurd door een bezielde energie

‘Prana’ in de Indiase filosofie

Dat betekent ‘levensenergie’

 

Bewustzijn heeft zijn zetel in de ziel

En alles wat ons al of niet beviel

is ergens opgeslagen in de ziel

De wetenschap kan dit niet weten

omdat het nog niet is te meten*                            

 

Het is met innerlijke ogen te aanschouwen

als wij op onze intuïtie kunnen bouwen

als een heel verfijnd vermogen

om te zien met innerlijke ogen

Al hetgeen de wetenschap kan meten

is een deel van wat wij kunnen weten

 

Zo langzamerhand is het tijd

om oude diepe levenswijsheid

uit overgeleverde bronnen te halen

om het in moderne termen te vertalen

Deze biedt voldoende hypothesen

die nog steeds niet zijn bewezen

 

Daaraan kan de wetenschap zich wijden

in de kenterende komende tijden

Er heerst nog veel onwetendheid

in deze hoogindustriële tijd

Wij mogen onder meer nog leren

de aarde duurzaam te beheren

 

Dat kan als wij ons weer verbonden weten

met wat de instrumenten nog niet meten

aan ongeziene bezielende waarden

die dienend zijn voor het leven op aarde

om het overal bedreigde leven

weer een perspectief te geven

 

Wij zijn niet de Heren van de aarde

maar beheren wel de aarde

als één van de wezens die er leven

en andere wezens ruimte mogen geven

vanuit een diepe eerbied voor het leven2                            

 

1.Zie Edward Kelly e.a., Irreducible Mind: Toward a Psychology for the 21th Century

2. Albert Schweitzer, Cultuur en ethiek; Peter Singer, Een ethisch leven

Recht op leven en sterven                                                         2019  09 30

Na lezing van Peter Singer, Een ethisch leven en Tussen leven en dood (Rethinking Life and Death)

 

Als het recht om te leven

een plicht wordt om te leven

tot het laatst niet op te geven

en wij het recht om te sterven

nog moeten verwerven

ook al wordt er leed geleden

wat is het dan nog waard te leven?

 

Zijn de mensen dan nog vrij

om te kiezen voor het leven?

Is er dan niet veeleer slavernij?

Heeft ieder menselijk wezen

het recht niet om te leven

en het recht dit op te geven

als er heel veel wordt geleden?

 

De laatste welbewuste wens

van een levend medemens

hoe zij verder willen leven

zolang dit aan hen is gegeven

verdient ons menselijk respect

en in de zorg een prominente plek

https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/moeten-leven-of-mogen-sterven.htm

 

Leven volgens de natuur                             2019 10 01

Een mens bepaalt zijn eigen lot

Ooit zag men het lot als wil van God

Maar het einde van het leven

wordt niet meer door God gegeven

Het is bij de moderne mens

voorbestemd door eigen wens

 

Zijn leven kan hij nu verlengen

of eerder aan zijn einde denken

en voor zijn eigen einde kiezen

als hij niets meer kan verliezen

Trend is dat hij steeds meer mag

en zich los maakt van gezag

 

Door hun macht zijn medici

steeds meer tevens ethici

Zij sturen het leven en de dood

Hun invloed geldt als levensgroot

De ware arts dient het leven*                   *Albert Schweitzer, Cultuur en ethiek; Albert Camus, La peste

en dient om mensen te geven                    en de eed van Hippocrates

 

Ook al zijn de artsen machtig

de natuur is oppermachtig

Met alle nieuwe mogelijkheden

zijn de marges klein gebleven

Vele ziekten zijn nog erfelijk

en de mensen blijven sterfelijk

 

Leven volgens de natuur

verlengt de levensduur

Leven tegen de natuur

vervroegt het stervensuur

Het is dus zaak om op te letten

en te leven naar haar wetten

 

Eerbied voor natuurlijke processen

behoort tot onze levenslessen

Een mens is als een nietig wezen

steeds op anderen aangewezen

Het ego dient zich te bewegen

naar de wetten van het leven

 

De natuur biedt ons vaak vrede

waarin wij ons geborgen weten

tot wij uiteindelijk zijn overleden

Bepaalt een mens zijn stervensuur

of is dit een zaak van de natuur?

 

 

Uit een zinloos labyrint                     2019 10 02

 

In een zinloos labyrint beland

is het leven is niet meer in Gods hand

We bewegen zinloos heen en weer

en kennen geen bestemming meer

 

We draaien doelloos in het rond

en aan het einde gaapt een afgrond

Nemen dan het maar zelf in de hand

en plannen het met ons verstand

 

Er is geen ruimte voor mysterie

Er is geen ziel alleen materie

We zien vooral ons eigen deel

en zien het niet in het geheel

 

We leven samen op een eiland

Het voelt als een verloren land

Alle wegen leiden er naar zee

We kunnen nergens anders heen

 

De zee neemt steeds meer land

en niet alleen het strand

tot al het leven in de golven

is verdwenen of verzwolgen

 

De hemel is allang gesloten

De sleutel is verloren of gebroken

Het leven is niet langer in God hand

maar in een zinloos labyrint beland

 

https://www.shamahuis.nl/de-ziel-en-de-geest/

 

Alomvattende zin                                              Na lezing van Augustinus

 

Het leven vindt zijn zin als wij ons wenden

tot het alomvattende en transcendente

De ruimte waarin alles wat er leeft

zijn toebedeelde plaats heeft

 

Ieder nietig, zinloos lijkend onderdeel

krijgt zijn zin in een grenzeloos geheel

Wat zinloos leek, lijkt nu op goede gronden

een overstelpend alomvattend wonder

 

Gebeurtenissen die ons zinloos lijken

krijgen zin als wij voorbij hun grenzen kijken

en ons nietige begrip voorbij gaan

om in het onbegrensde te gaan staan

en daarin grotere vervulling vinden

dan in de dingen die ons binden

 

Op onszelf zijn wij een nietig wezen

met een zinloos lijkend eindig leven

Maar in een alomvattend kader

krijgt het onvergankelijke waarde

waarbij ieder nietig lijkend onderdeel

deel heeft aan een imposant geheel

 

Dan leven we weer in verbinding

met de schoonheid van de schepping

die soms in ons voelbaar wordt

als een diepe liefde tot ons levenslot*                          *Amor fati, Spinoza en Nietzsche

of als heimwee die ons wendt naar God:

 

De ziel van het grote geheel

die leeft in ieder onderdeel

De ‘onbewogen beweger’                                                * Aristoteles

de bron van al het leven

 

 

De leegte en de liefde voor het leven                   2019 10 02

 

We bewegen ons voortdurend door een leegte

die we willen vullen met de liefde voor het leven

en willen doorgronden met inzicht en wijsheid

in zoverre deze vermogens aan ons zijn gegeven

in ons eindig en begrensde mensenleven

 

Van alle wegen afgeweken
heb ik in afgronden gekeken

en moest geregeld afscheid nemen

van mensen die zich in een gat begeven

zonder dat wij hun bestemming weten

 

Soms even in een grenzeloze openheid

heb ik mij een ogenblik van vrees bevrijd

Hoewel het menselijke mij niet vreemd is

leek het even of ik doodsangst mis

 

Maar een soort verlatingsvrees

is mij vaak niet vreemd geweest

Wie wil er nu vananderen scheiden?

Wie wil er nu onnodig lijden?

 

Maar de dood als grote overgang

maakt mij niet altijd meer bang

Een enkele keer heb ik misschien

er uitzichtloos naar uitgezien

 

Ik hoef geen einde van het leven

dat niet van nature is gegeven

Behalve om onnodig lijden

en ondragelijke pijn te mijden

 

https://www.medischcontact.nl/nieuws/cartoons/cartoon/cartoon-leren-praten-over-levenseinde.htm

 

Leven met gevoel                                          2019 10 14

 

Is het leven van een dementerende bejaarde

nog van een zekere niet aan te tasten waarde?

Een schouderklopje en een streling

doorbreken de routine en verveling

 

Niet wetend waar nog in te geloven

komt er soms nog een emotie boven

In een leven zonder zin en levensdoel

komt meer ruimte voor gevoel

 

Als het verstand het af laat weten

hoef je niet meer uit je hoofd te leven

Je kunt dan dieper leven uit je tenen

Rationele twijfels zijn verdwenen

 

Die bestaan voor het verstand

Je hebt het niet meer in de hand

en kunt het leven laten stromen

zoals de golven gaan en komen

 

Tot het leven langzaam uitdooft

van zijn laatste zin beroofd

 

https://www.rouwverwerking.info/veertigste-dag

 

Het bewustzijn en de wereld                    2019 10 15 Na lezen van Albert Camus, Augustinus en Sloterdijk

 

In het licht van de maan

werd het nachtelijk bestaan

door een zeker vreemheid omgeven

En toch ook heel vertrouwd

was dit nachtelijke leven

dat steeds een glans behoudt

 

De wereld blijft een vreemd domein

voor het menselijk bewustzijn

dat van dit oord van lijden

ooit een keer wordt afgescheiden

Tegelijk is het een onderdeel

van het grote wereldgeheel

 

Een vreemdeling in eigen land

en toch er innig mee verwant

is de wereld ook een speelterrein

voor het menselijk bewustzijn

En ook tegelijk zijn bakermat

waar hij weinig van te zeggen had

 

De kraamkamer van zijn bestaan

ziet hij met vreemde ogen aan

Uit zijn prenatale sluimer gewekt

zoekt hij in die wereld naar zijn plek

Sinds hij daar als kind in is geboren

ging zijn prenatale harmonie verloren

 

Hij verloor zijn voorbewuste rust

en werd zich van zijn breuk bewust

Niemand kan die scheiding helen

die hij deelt met talloos velen

 

Alleen in zijn eigen bewustzijn

kan hij slechts geborgen zijn

Wanneer hij zich als een onderdeel

weer schikt in het wereldgeheel

 

En een zinloos lijkend leven

wordt opeens door glans omgeven

In het licht van het bewustzijn

kan hij met het Al verbonden zijn

 

En de wereld waarin mensen lijden

waar hij eerst van was gescheiden

wordt een hoopvol, troostvol oord

waar de mensensoort in thuishoort

 

Waar een mens vervulling in kan vinden

door zich met de ander te verbinden

met een nieuw gezamenlijk elan

in een groots bestemmingsplan

waar ieder mens een rol in speelt

als hij ook zijn eigen wonden heelt

 

En hij weer gedeelde vreugde vindt

als hij zich in lotsverbondenheid verbindt

met al zijn diep verwante medemensen

voorbij te lang in standgehouden grenzen

 

Hij voelt zich weer een wezenlijk deel

van een met iedereen gedeeld geheel

waarin wij samen mogen werken

om wankelende banden te versterken

vanuit een alomvattend bewustzijn

waarin wij leven, bewegen en zijn

 

https://www.ecktiv.nl/27-okt-de-natuur-in-tijdens-de-nacht-van-de-nacht/

 

                Verborgen leven             2019 09 28

 

Iedere dag die wordt gegeven

eindigt in het avondleven

Het nachtelijke duister

heeft zijn eigen luister

 

Als het nachtelijk leven

weer naar buiten komt

dat overdag verstomt

en heeft gezwegen

 

Zo is de nacht vol leven*                             *Zie Novalis, Hymnen aan de nacht

dat onzichtbaar is gebleven

Het leven eindigt niet

wanneer je het niet ziet

 

Het leven kent geen eind

als het voor het oog verdwijnt

en neemt een andere vorm aan

in het nachtelijk bestaan

vol van verborgen leven

dat onzichtbaar is gebleven

 

Wat je overdag niet ziet

verdient respect en eerbied

Ook al missen onze ogen

het gezichtsvermogen

om het nachtelijke leven

zijn verdiende plaats te geven

 

Zo mogen wij gepaste eerbied geven

aan het leven na dit leven

en aanvaarden of gedogen

wat voor ons gezichtsvermogen

een verborgen leven leidt

omgeven door onzichtbaarheid

 

Er is meer dan slechts materie

Het leven is nog vol mysterie

Voorbij ons menselijk gezichtsvermogen

ligt er nog een wereld voor ons open

die wij nog ontdekken mogen

 

https://www.bd.nl/tilburg-e-o/speciale-nacht-van-de-nacht-in-de-tilburgse-piushaven-met-excursies-en-mini-milieucafe~a3a95a7e/

 

De herfst van het leven                               2019 10 22

 

Waarom verdiep je je in al die dingen

in plaats van al het mooie te bezingen?

Waarom hou je je toch bezig met de dood

en met mensen in problemen en in nood

als het volle leven zoveel meer biedt

dan problemen als je ruimer ziet?

 

Zelfs de herfst met wind en regen

is nog vol uitbundig kleurrijk leven

rijke rode, bruine, gouden gele tinten

Overal is wel iets moois te vinden

 

En er zijn nog zonnige momenten

ook al is het is lang geen lente

Kletterende buien lijken niet te stuiten

en ze reinigen de straten en de ruiten

met een stroom van hemelwater

die we lekker stromen laten

 

Als de meeste buien over zijn

komt de zon wel weer tevoorschijn

helder stralend in de frisse sfeer

van het onberekenbare weer

 

Als de herfst aan ons voorbij gaat

en de winter voor de deur staat

denk ik soms weleens heel even

hoeveel jaar ik nog zal leven

waar ik aandacht aan zal geven

 

In een wereld vol conflicten en problemen

die een mens als ik niet weg kan nemen

kan ik beter van de mooie dingen

dichten en het leven gaan bezingen