Bangladesh: hoe lang gaat het economische wonder nog duren?

Civis Mundi Digitaal #91

door Jan de Boer

Bangladesh kent een spectaculaire verandering die zich in stilte heeft voltrokken: in vijftien jaar tijd is de armoede in het land met de helft verminderd. In 2024 zal het de categorie van « de minst ontwikkelde landen » inruilen voor die van « landen in ontwikkeling ». Bij de aankondiging van dit nieuws in 2018 door de Verenigde Naties werd gesproken van een « success story ».

« Bangladesh kent een voortdurende economische groei en een indrukwekkende sociale ontwikkeling » laat het normaliter nooit erg juichende FMI in een half september verschenen rapport weten. En inderdaad het bruto binnenlands product (BBP) per inwoner is sinds 2009 verdrievoudigd. Gedurende de laatste tien jaar kent het een gemiddelde economische groei van 6,5 procent. Maar het echte wonder is dat Bangladesh er ook in geslaagd is deze economische groei te vertalen in sociale ontwikkeling. De gemiddelde levensverwachting is in de laatste dertig jaar van 58 naar 72 jaar gestegen. De kindersterfte is in dezelfde periode gedaald van 144 naar 30 per 1000 kinderen. Dat kan niet gezegd worden van het buurland India waar ondanks economische groei niet of nauwelijks sprake is van een sociale ontwikkeling, wat te wijten is aan discriminatie op grond van kaste en religie.

 

Vanwaar dit wonder in Bangladesh?

In de eerste plaats door de textielindustrie. Deze heeft een enorme vlucht genomen dankzij een overvloed van goedkope vrouwelijke arbeidskrachten. Wel zijn de arbeidsomstandigheden moeilijk en is er geen vrijheid om lid te zijn van een vakbond. Andere belangrijke bronnen: het overmaken van geld door migranten ter waarde van jaarlijks 13,5 miljard euro.

Deze spectaculaire verandering zou zonder twijfel nooit gerealiseerd zijn zonder de sleutelrol van niet-gouvernementele organisaties (NGO). De staat heeft al heel vroeg de gok gewaagd -met slechts een minimale bemoeienis- deze zich in vrijheid te laten ontwikkelen. De NGO « BRAC » is zo de grootste NGO ter wereld geworden: een staat binnen de staat. Zij geeft bijvoorbeeld onderwijs aan 1,1 miljoen kinderen in haar eigen 38.000 scholen en heeft 100.000 medisch hulppersoneel in dienst.

Om deze ontwikkeling voort te laten duren, moet Bangladesh nu in zijn economie meer verscheidenheid brengen. Ook moeten er infrastructuren gerealiseerd worden met name in de door de komst van migranten van het platteland overbevolkte steden. Ingesloten in het oostelijk deel van India en gelegen in de directe nabijheid van China en Zuidoost-Azië, droomt Bangladesh inmiddels van een industriële toekomst in de Aziatische regio. De regering voorziet de inrichting van 100 vrijhandelszones waarvan een aantal zijn gereserveerd voor Indiase ondernemingen die in hun eigen land te veel moeilijkheden ondervinden om fabrieken te bouwen.

 

De gelukkige toekomst van Bangladesh bedreigd

De ingezette autoritaire ontwikkeling van de regering van Sjeik Hasina brengt negatieve effecten voor de toekomst van het land met zich mee. Onder het mom van de strijd tegen het terrorisme heeft deze vrouwelijke premier haar tegenstanders in de gevangenis geworpen en vervolgens met harde hand studentenmanifestaties onderdrukt. Door de verzwakking van onafhankelijke instanties als de justitie of de media, heeft de corruptie een hoge vlucht genomen.

Bangladesh is ook het land dat misschien wel het meest is blootgesteld aan de opwarming van het klimaat. De cyclonen maken minder slachtoffers dankzij de constructie van vluchtplaatsen en betere waarschuwingssystemen, maar die moeten verveelvoudigd worden. Ieder jaar vermindert het oppervlak van bouwland met 1 procent en met de stijging van het zeeniveau zal dat onvermijdelijk toenemen. De rijstverbouwers hebben zich al aan de verzilting van hun grond aangepast door nu garnalen te kweken en hun kippen te vervangen door eenden… Bangladesh heeft getoond over weerstandsvermogen te beschikken, maar de vraag is tot wanneer. Er zijn helaas veel redenen dat het sprookje van Bangladesh uiteindelijk in een nachtmerrie eindigt.